zarejestruj się zaloguj się

Niskie stężenie i niedobór potasu

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Niskie stężenie i niedobór potasu
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 29. kwietnia, 2016

Niedobór potasu to inaczej hipokaliemia. Stan ten stwierdza się, gdy stężenie potasu we krwi jest niższe od dolnej granicy normy, która wynosi 3,5 mmol/l. Niskie stężenie potasu prowadzi po pojawienia się charakterystycznych objawów, takich jak bolesne skurcze mięśni, osłabienie, zaparcia, zaburzenia rytmu serca. Główną przyczyną hipokaliemii jest niewłaściwa dieta. Niski potas towarzyszy chorobom nerek i odwodnieniu.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

     Niedobór potasu (hipokaliemia)

     

    Hipokaliemia, czyli niedobór potasu, to jedno z częściej spotykanych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Mówimy o nim wówczas, gdy stężenie potasu we krwi jest niższe niż dolna granica normy, która wynosi 3,5 mmol/l.

    Najczęstszymi przyczynami niedoborów potasu są błędy dietetyczne, przyjmowanie leków (moczopędne, leki przeczyszczające) oraz biegunki. Objawami hipokaliemii są:

    Potas to jeden z elektrolitów odgrywających istotną rolę dla funkcjonowania organizmu ludzkiego. Znajduje się on przede wszystkim w przestrzeni śródkomórkowej (głównie w komórkach mięśniowych), regulując pH i ciśnienie osmotyczne wewnątrz komórek.

    Jego główną funkcją jest wpływ na przewodzenie impulsów nerwowych, kontrola skurczów mięśni (w tym mięśnia sercowego, mięśniówki jelit i układu moczowego). Dodatkowo, aktywuje czynność enzymów, pobudza wydzielanie insuliny.

    Prawidłowe stężenie potasu we krwi wynosi 3,5–5,5 mmol/l. Obniżenie stężenia poniżej 3,5 mmol/l to hipokaliemia, czyli niedobór potasu.

     

    Jakie są przyczyny niedoboru potasu?

     

    Wśród przyczyn niedoboru potasu wyróżniamy:

    • niedostateczną podaż potasu w wyniku stosowania niewłaściwej diety – restrykcyjnej, jednoskładnikowej, opartej o głodówki;
    • zwiększoną eliminację potasu drogą przewodu pokarmowego w wyniku wymiotów, biegunek, przetok, stosowania leków przeczyszczających;
    • stosowanie niektórych ziół i leków, głównie moczopędnych oraz glikokortykosteroidów, amfoterycyny B, aminoglikozydów;
    • zwiększenie ucieczki potasu z przestrzeni zewnątrzkomórkowej do komórek, np. wskutek zasadowicy, zwiększenia aktywności układu współczulnego, pod wpływem insuliny itp.

    Niedobory i niskie stężenie potasu bardzo często towarzyszą zaburzeniom endokrynologicznym, takim jak:

    • zespół Conna (pierwotny nadmiar aldosteronu – hormonu steroidowego odpowiedzialnego m.in. za zwiększenie wydalania potasu z moczem),
    • zespół Barttera (choroba cewek nerkowych z wtórnym hiperaldosteronizmem),

     

    Jakie są objawy niedoboru potasu?

     

       Niedobór potasu daje takie objawy, jak:

    • osłabienie i wzmożona męczliwość mięśni szkieletowych,
    • osłabienie ścięgien,
    • obrzęki,
    • zwolnienie czynności jelit, zaparcia, niedrożność porażenna jelit,
    • wielomocz (tzw. nefropatia hipokaliemiczna spowodowana zaburzeniami w zagęszczeniu moczu),
    • osłabienie mięśniówki dróg moczowych i zatrzymanie moczu,
    • nadwrażliwość na niskie temperatury (obniżona tolerancja zimna),
    • „żabi brzuch” – spłaszczenie, „rozlanie się” brzucha wskutek osłabienia mięśni brzucha,
    • zmiany w EKG (spłaszczenie załamka T, obniżenie odcinka ST, wydłużenie QT, fala U).

    Odczuwanie objawów zależne jest nie tylko od stężenia potasu we krwi, ale też w dużej mierze od dynamiki spadku kaliemii. Najbardziej gwałtowne i groźne dla życia objawy daje szybko rozwijająca się hipokaliemia. Najczęściej w tym przypadku do zgonu dochodzi wskutek zaburzeń rytmu serca (migotanie komór).

     

    Niski potas – jakie badania wykonać?

     

    Po oznaczeniu stężenia potasu i innych elektrolitów we krwi i wykluczeniu ewentualnej hipokaliemii rzekomej (fałszywego wyniku uzyskanego np. wskutek hemolizy w efekcie dłuższego przechowywania nieodwirowanej krwi), należy rozszerzyć diagnostykę o ustalenie przyczyn niedoboru potasu o takie badania, jak:

    • stężenie aldosteronu i kortyzolu we krwi,

    Konieczne jest także wykonanie EKG oraz gazometrii, gdyż hipokaliemii często towarzyszy zasadowica.

     

    Jak leczy się niedobór potasu?

     

    Leczenie hipokaliemii zależne jest od stężenia potasu we krwi, od dynamiki spadku kaliemii, od objawów i stanu ogólnego pacjenta.

    W leczeniu stosuje się:

    • leczenie przyczynowe (usunięcie przyczyny hipokaliemii);
    • suplementację potasu za pomocą potasu w formie preparatów doustnych – najlepiej preparatów, które dostarczają różnych mikroelementów i witamin, co zapobiega powstawaniu także innych niedoborów; można przyjmować także sam potas w tabletkach;
    • dietę bogatą w potas – mikroelement ten obecny jest między innymi w jabłkach, pomidorach, figach, suszonych morelach, bananach, awokado, ziemniakach, rybach, produktach zbożowych, kakao, czekoladzie;
    • podaż dożylną – potas podaje się dożylnie zwykle w postaci 15% KCl;
    • blokery receptora dla aldosteronu (np. spironolakton).

    Konieczne jest także wyrównanie towarzyszących niedoborów elektrolitowych, zwłaszcza obniżonego stężenia magnezu, gdyż hipomagnezemia utrudnia korekcję hipokaliemii.

    W trakcie suplementacji potasu pacjent wymaga regularnych kontroli lekarskich i oceny stężenia potasu i innych elektrolitów we krwi. Ważne jest bowiem, aby niedobór potasu wyrównywać stopniowo i nie doprowadzić do nadmiernego stężenia potasu we krwi (hiperkaliemii) i związanych z nim objawów.

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.