zarejestruj się zaloguj się

Niedobór wapnia w organizmie – hipokalcemia

Tekst: Miłosz Turkowiak
Dodane: 29. lipca, 2015

Hipokalcemia to stan obniżenia poziomu wapnia zjonizowanego we krwi poniżej dolnej granicy normy. Może być skutkiem niewystarczającego dostarczania wapnia w diecie lub wynikać z zaburzeń w mechanizmach regulujących gospodarkę wapniową. Obniżenie poziomu wapnia objawia się szczególnie w układzie nerwowym i w układzie mięśniowo-szkieletowym.

SPIS TREŚCI:

    Jakie są objawy hipokalcemii?

     

    Objawy hipokalcemii najbardziej wyraźne są ze strony mięśni i układu nerwowego. Charakterystyczne symptomy wywołuje obniżenie poziomu wapnia we krwi poniżej 2.25 mmol/l lub 9 mg/dl (wartości te mogą różnić się nieznacznie, zależnie od laboratorium wykonującego badanie), przy czym ich nasilenie zależne jest od stopnia niedoboru i szybkości jego narastania.

    W wielu przypadkach, zwłaszcza gdy obniżenie poziomu wapnia jest nieznaczne i rozwija się powoli, hipokalcemia nie wywołuje objawów i rozpoznawana jest przez przypadek (lub pozostaje nierozpoznana przez długi czas) lub objawia się w mało charakterystyczny sposób. Wystąpić mogą między innymi przewlekłe uczucie zmęczenia, zmiany psychiczne, różnego rodzaju ruchy mimowolne, zmiany dermatologiczne (między innymi łamliwe paznokcie, wysuszenie skóry, ogniska łuszczycy). Stan ten może przyczynić się również do zaburzeń mineralizacji kości, manifestujących się u dzieci pod postacią krzywicy, u dorosłych natomiast – osteoporozy. W sytuacjach dużego niedoboru wapnia lub gwałtownego jego narastania, pojawia się zespół objawów znany pod nazwą tężyczki. Wywołany jest on zaburzeniami pracy układu nerwowego i przekaźnictwa informacji między nerwami i mięśniami. Stan ten wymaga leczenia w warunkach szpitalnych. Do najważniejszych objawów tężyczki należą:

    • drętwienie i silne, symetryczne skurcze mięśni – na początku dotyczy to mięśni rąk, zajmując kolejno mięśnie przedramion i ramion, twarzy, klatki piersiowej i kończyn dolnych. Osoba doświadczająca napadu tężyczkowego nie jest w stanie rozluźnić skurczonych mięśni mimo zachowanej świadomości;
    • tak zwane równoważniki tężyczki – takie jak skurcz powiek, podwójne widzenie, światłowstręt, skurcz krtani (może powodować zmianę tonu głosu), wywołanie napadu astmy, dławicy piersiowej lub bólów brzucha, napady migreny czy epizody omdleń.

     

    Jakie są przyczyny hipokalcemii?

     

    Niski poziom wapnia powstać może w wyniku działania dwóch podstawowych grup przyczyn – niewystarczającej podaży wapnia do organizmu oraz rozchwiania mechanizmów regulujących jego gospodarkę.

    Dominującym czynnikiem ograniczającym dostawy wapnia do organizmu jest jego niedobór w diecie. Do pokarmów bogatych w wapń należą zwłaszcza mleko i jego przetwory (np. sery, jogurty), jak również konserwy rybne, niektóre rośliny i woda wysokomineralizowana. Niektóre składniki diety ograniczają wchłanianie wapna – za przykład mogą posłużyć tu szczawiany (występują w dużej ilości np. w szpinaku), fosforany lub dieta bogatotłuszczowa. Wraz z dietą – szczególnie z produktami mlecznymi – dostarczamy do organizmu również część witaminy D. Rozpoznanie niskiego poziomu wapnia wymaga więc dokładnej analizy i ewentualnej modyfikacji diety.

    Hipokalcemia rozwija się również w przypadku nieprawidłowości na jednym ze stopni mechanizmów regulujących wchłanianie wapnia, jego losy w organizmie i wydalanie. Jak wspomniano, nadrzędną rolę w gospodarce wapniowej pełnią hormony: witamina D3 i parathormon. W związku z tym możemy wyróżnić przyczyny związane z:

    • Witamina D3 – brak działania tego hormonu skutkuje spadkiem poziomu wapnia we krwi. Może to wynikać z jej niedoboru lub niewrażliwości tkanek na jej działanie. W produkcji i metabolizmie witaminy D3 uczestniczą skóra, która musi być poddana działaniu promieni słonecznych (ważne jest promieniowanie UV), wątroba i nerki. Choroby tych narządów i niewystarczająca ekspozycja skóry na światło słoneczne (powszechna w naszej szerokości geograficznej) mogą więc być przyczyną hipokalcemii. Wydzielanie i działanie witaminy D3 może być osłabione przez wpływ takich czynników jak podwyższony poziom fosforanów we krwi lub działanie niektórych leków – np. barbituranów czy hydantoiny stosowanych w leczeniu padaczki.
    • Paratohormon – podobnie jak w przypadku witaminy D, brak działania parathormonu wynikający z jego niedoboru lub oporności na niego skutkuje spadkiem poziomu wapnia we krwi. Parathormon produkowany jest przez przytarczyce – niewielkie gruczoły, które u większości osób położone są na tylnej powierzchni tarczycy. Tzw. niedoczynność przytarczyc spowodowana jest najczęściej ich usunięciem – czy to celowym, np. w przypadku guza przytarczyc produkującego parathormon w nadmiernej ilości, czy przypadkowym, np. podczas operacji usunięcia tarczycy. Rzadziej rozwija się w wyniku zniszczenia przytarczyc spowodowanego między innymi chorobami tarczycy, radioterapii w obrębie szyi, chorobami autoimmunologicznymi, urazem szyi lub innymi czynnikami. Zdarzają się również zaburzenia genetyczne prowadzące do niedoboru parathormonu lub wydzielania hormonu o nieprawidłowej budowie.
    • Innymi czynnikami – do niedoboru wapnia prowadzić może wiele różnych czynników niezwiązanych wprost z układem hormonalnym. Oporna na leczenie hipokalcemia pojawia się między innymi w przypadku niedoboru magnezu. W przebiegu niektórych stanów patologicznych – np. ostrego zapalenia trzustki, niektórych chorób kości – poziom wapnia w krwi spada z powodu jego nadmiernego wytrącania się w tkankach. Do przechodzenia wapnia z krwi do tkanek lub jego nadmiernego wydalania przyczyniają się także niektóre leki.

     

    Jak diagnozuje się hipokalcemię?

     

    Hipokalcemię podejrzewać można, gdy pojawią się wskazujące na nią objawy lub w przypadku współistnienia chorób, z którymi hipokalcemia często współistnieje (choroby nerek, wątroby).

    Podstawowym badaniem stosowanym w rozpoznawaniu hipokalcemii jest oznaczenie poziomu wapnia we krwi. Uważa się, że jest on obniżony, gdy stężenie wapnia w próbce krwi żylnej wynosi mniej niż 2.25 mmol/l lub 9 mg/dl.

    Za działanie biologiczne wapnia odpowiedzialna jest jego forma zjonizowana, która stanowi tylko około połowę jego części zawartej w krwi, ważnym etapem diagnostyki jest badanie poziomu wapnia zjonizowanego.

    Zdarza się, że objawy hipokalcemii nie rozwijają się mimo obniżenia poziomu wapnia całkowitego, gdyż poziom wapnia zjonizowanego jest prawidłowy.

     

    Postępowanie w hipokalcemii

     

    Po zdiagnozowaniu obniżenia wapnia we krwi, kluczowe jest ustalenie przyczyn takiego stanu. We wszystkich przypadkach, w których jest to możliwe, podstawą jest tzw. leczenie przyczynowe – ma ono na celu wyrównanie poziomu wapnia poprzez usunięcie przyczyny jego obniżenia.

    Dla przykładu w przypadku hipokalcemii jako działania niepożądanego leków dąży się do ich zamiany na inne preparaty, w przypadku błędów dietetycznych wprowadza się odpowiednie modyfikacje sposobu odżywiania, itd.

    Niezależnie od tego wyrównuje się poziom wapnia stosując preparaty wapnia i witaminy D oraz – zależnie od przyczyny – inne leki. Wystąpienie objawów tężyczki wymaga przyjęcia do szpitala i zastosowania leczenia pod stałym nadzorem lekarza. Skuteczność leczenia hipokalcemii kontroluję się wykonując regularne badania stężenia wapnia we krwi i wydalania wapnia z moczem.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.