zarejestruj się zaloguj się

Leukocyty

Tekst: Miłosz Turkowiak
Leukocyty
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 31. lipca, 2014

Leukocyty, inaczej białe krwinki, to komórki stanowiące ważną część układ odpornościowego. Białe ciałka krwi biorą udział w obronie organizmu przed zakażeniami, w reakcjach zapalnych i alergicznych oraz w ochronie przed nowotworami. Oznaczanie ilości leukocytów jest jednym z podstawowych badań w ocenie stanu zdrowia, wykonywanym zwykle w ramach morfologii krwi.

SPIS TREŚCI:

    Co to są leukocyty?

     

    Leukocyty (potocznie białe krwinki lub białe ciałka krwi, na wynikach badań oznaczane jako WBC) są komórkami pełniącymi istotną rolę w działaniu układu immunologicznego. Wyróżnia się pięć podstawowych typów leukocytów. Trzy z nich – neutrofile (stanowią największą część leukocytów), eozynofile i bazofile tworzą grupę tzw. granulocytów.

    Komórki te zawierają w sobie ziarnistości (stąd nazwa), w których gromadzą „arsenał” konieczny do wypełniania swojego zadania - np. do walki z drobnoustrojami.

    Dwa pozostałe typy to monocyty i limfocyty, tworzące razem grupę tzw. agranulocytów.

    Każdy rodzaj leukocytów różni się od pozostałych. Jednocześnie wszystkie one ze sobą współpracują, zapewniając organizmowi skuteczną ochronę.

    Białe krwinki produkowane są w szpiku kostnym, podobnie jak pozostałe komórki krwi. Niektóre z nich przechodzą z krwi do tkanek, inne natomiast w niej pozostają. W przypadku zakażenia i stanów zapalnych o innym pochodzeniu, zwiększona ilość leukocytów jest produkowana i uwalniana do krwi, skąd przemieszczają się do zaatakowanego miejsca. Na wyniku badania widzimy wtedy podwyższony poziom WBC.

    Wzrost lub spadek liczby białych krwinek może być spowodowany również chorobami, które wpływają na ich produkcję lub czas przeżycia. Stan podwyższenia liczby leukocytów ponad normę nazywamy leukocytozą, natomiast obniżenia poniżej normy – leukopenią.

     

    Kiedy badamy liczbę leukocytów?

     

    Liczba leukocytów badana jest najczęściej razem z pozostałymi kluczowymi parametrami krwi w morfologii krwi obwodowej. Jest to badanie przesiewowe, wykonywane często w celu ogólnej oceny stanu zdrowia. Na leukocyty szczególną uwagę zwraca się w przypadku wystąpienia objawów infekcji lub zapalenia: gorączki i dreszczy, bólu mięśni, bólu głowy i innych. Oznaczenie ich liczby przydatne jest również w przypadku podejrzenia takich stanów jak:

    • uczulenia - w takich przypadkach układ odpornościowy ulega nieprawidłowemu pobudzeniu, w wyniku czego obserwujemy nadprodukcję niektórych rodzajów białych krwinek;
    • choroby autoimmunologiczne i zapalne (np. reumatoidalne zapalenie stawów, nieswoiste choroby zapalne jelit) - leukocytoza powstaje w ich przebiegu z podobnych powodów;
    • choroby przebiegające z obniżeniem odporności - przykładem takiej patologii jest AIDS (nabyty zespół niedoboru odporności) rozwijający się w wyniku zakażenia wirusem HIV. Choroba ta prowadzi do stopniowego obniżania liczby tzw. limfocytów T pomocniczych i powstania leukopenii;
    • choroby rozrostowe układu immunologicznego i/lub szpiku - w przebiegu wymienionych schorzeń zdarza się, że następuje podwyższenie liczby leukocytów. Może to być wynikiem nieprawidłowej, nadmiernej ich produkcji – sytuacja taka ma miejsce między innymi w białaczkach;choroby prowadzące do zniszczenia szpiku - powodują one obniżenie zdolności szpiku do produkcji białych krwinek – np. zespoły mielodysplastyczne.

     

    Jak wygląda badanie liczby leukocytów?

     

    Przebieg badania leukocytów jest taki sam jak w przypadku standardowego badania krwi. Próbka pobierana jest najczęściej z żyły, w okolicy dołu łokciowego (rzadziej z grzbietu dłoni lub stopy, czy z palca u dzieci) przez nakłucie jej jednorazową igłą i zebranie krwi do probówki. Na pobranie próbki należy zgłosić się rano, na czczo. Przed badaniem powinno się poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, gdyż niektóre z nich mogą wpływać na otrzymany wynik. Należy ponadto powiadomić personel pobierający krew o ewentualnym nosicielstwie takich wirusów jak HIV, HBV, HCV oraz o przebytych żółtaczkach – pozwoli to na zachowanie maksymalnej ostrożności i zapobiegnie dalszemu przekazaniu chorób.

    Przed wkłuciem igły osoba pobierająca założy na ramię pacjenta tzw. stazę – dzięki niej krew nagromadzi się w żyle i będzie łatwiejsza do pobrania. Po wyjęciu igły należy uciskać miejsce wkłucia przez kilka minut, aby zapobiec krwawieniu. Próbka zostanie poddana analizie w specjalnym urządzeniu. Wyniki dostępne są zwykle tego samego dnia.

     

    Wartości referencyjne

     

    Zakres wartości prawidłowych liczby leukocytów zależny jest od wieku badanego. Dla osób dorosłych wynosi on 4-10 tys./μl. Dla dzieci wygląda on następująco:

    • noworodki - 9-30 tys./μl,
    • 12 miesięcy - 6-20 tys./μl,
    • 4-6 lat  - 5-15,5 tys./μl,
    • 10 lat - 4,5-13,5 tys./μl.

    Wartości referencyjne mogą różnić się między laboratoriami, dlatego też przyjęty zakres podawany jest razem z wynikiem badania.

    Ponadto, liczbę leukocytów bada się w celu monitorowania wymienionych chorób już po ich zdiagnozowaniu oraz w celu obserwacji efektów leczenia i jego skutków ubocznych (np. powrót leukocytów do wartości prawidłowych po wyleczeniu infekcji lub ich spadek wskutek zniszczenia szpiku przez radio- i chemioterapię).

     

    Interpretacja wyniku

     

    Leukocytoza

     

    Leukocytoza (podwyższenie liczby białych krwinek przekraczające górną granicę normy) może powstać w stanie prawidłowym. Zdarza się ona po intensywnym wysiłku fizycznym, po posiłku, czy po silnym stresie psychicznym. Może pojawić się również pod koniec ciąży i w okresie połogu. Bywa jednak, że leukocytoza jest objawem choroby. Ma to miejsce w przypadku odpowiedzi układu odpornościowego na zakażenia lub uszkodzenia tkanek – dzieje się tak w infekcjach wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych czy pasożytniczych, po oparzeniach, po operacjach chirurgicznych, po urazach, czy w wyniku zawału serca.

    W innych sytuacjach podwyższona liczba białych krwinek może być wynikiem nieprawidłowej aktywacji układu immunologicznego, jak ma to miejsce w alergiach i przewlekłych chorobach zapalnych (np. we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego).

    W końcu leukocytoza pojawia się w chorobach przebiegających z nadmierną, nieadekwatną do sytuacji produkcją leukocytów – są to tzw. choroby rozrostowe szpiku, których przykładem jest białaczka i inne zespoły mieloproliferacyjne.

     

    Leukopenia

     

    W przypadku obniżenia liczby leukocytów w krwi mówimy o leukopenii. Leukopenia może powstawać wskutek nasilonego zużywania i niszczenia leukocytów lub w wyniku osłabionej ich produkcji. Do pierwszej kategorii należą schorzenia autoimmunologiczne, w których leukocyty niszczone są przez własny układ odpornościowy (np. toczeń rumieniowaty układowy), szczególnie silne infekcje (np. sepsa) oraz choroby, w których zniszczeniu ulega układ odpornościowy (np. AIDS). Do zaburzenia produkcji leukocytów prowadzą stany takie jak uszkodzenie szpiku kostnego przez chemio- lub radioterapię, toksyny i niektóre leki, choroby rozwijające się w obrębie szpiku (np. naciekające go nowotwory, zwłóknienie szpiku, zespół mielodysplastyczny) oraz niedobory składników odżywczych i ogólne niedożywienie (do produkcji leukocytów wymagana jest odpowiednia ilość kwasu foliowego i witaminy B12). Leukopenię możemy obserwować również w chorobach wątroby i śledziony.

     

    Należy pamiętać, że wiele leków wpływa na liczbę leukocytów. Do preparatów podwyższających ją należą m. in. allopurynol, aspiryna, chloroform, kortykosteroidy, adrenalina, heparyna, chinidyna i triamteren.

    Liczbę leukocytów obniżać mogą niektóre antybiotyki, leki przeciwdrgawkowe, leki przeciwhistaminowe, barbiturany, leki stosowane w chemioterapii, diuretyki, sulfonamidy. Nie są to oczywiście wszystkie leki wpływające na wynik badania, dlatego tak ważne jest poinformowanie lekarza o przyjmowanych preparatach.

    Znaczenie diagnostyczne ma również kierunek zmiany liczby leukocytów w kolejnych oznaczeniach. Jeśli kolejne badania wykazują brak zmiany nieprawidłowego wyniku lub coraz większe odchylenie wyników od normy, jest to wskazówka, że leczenie jest nieskuteczne lub choroba się pogarsza. Sytuacja, w której wynik coraz bardziej zbliża się do normy może być natomiast wyrazem poprawy stanu pacjenta.

    Trzeba mieć na uwadze, że liczba leukocytów we krwi jest wyłącznie parametrem przesiewowym, pozwalającym zauważyć możliwość rozwoju choroby. Nie wystarczy ona do postawienia diagnozy. W przypadku otrzymania nieprawidłowego wyniku, konieczne jest odniesienie go do pozostałych parametrów morfologii oraz do całości obrazu pacjenta. Lekarz może zlecić ponadto szereg bardziej szczegółowych badań, takich jak rozmaz krwi obwodowej (pozwala on na ocenę liczby poszczególnych typów białych krwinek).

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.