zarejestruj się zaloguj się

Komputerowa analiza nasienia (badanie jakości spermy)

Tekst: lek. Miłosz Turkowiak
Komputerowa analiza nasienia (badanie jakości spermy)
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 20. kwietnia, 2017

Komputerowa analiza nasienia jest narzędziem stosowanym pomocniczo do oceny płodności męskiej. Badanie jakości spermy pozwala poszerzyć standardową ocenę nasienia o szczegółowe dane dotyczące budowy i ruchu plemników. Informacje te mogą być przydatne w diagnostyce i leczeniu niepłodności u mężczyzn. Badanie nasienia służy również kontroli po wykonanej wazektomii (zabiegu podwiązania nasieniowodów).

lek. Miłosz Turkowiak
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Komputerowa analiza nasienia – na czym polega?

     

    Komputerowa analiza nasienia (badanie spermy; wspomagana komputerowo analiza nasienia, CASA – Computer Assisted Semen Analysis) opiera się na ocenie plemników w próbce nasienia przez specjalistyczny program komputerowy. Używana jest w tym celu kamera cyfrowa podłączona do mikroskopu. Umożliwia ona rejestrację powiększonego obrazu i jego automatyczną analizę.

    Metoda ta charakteryzuje się możliwością uzyskania obiektywnego wyniku i znacznie większą precyzją w porównaniu z podstawowym badaniem nasienia. Pozwala na szczegółową ocenę zdolności plemnika do ruchu i jego morfologii (budowy).

    Idealny plemnik zbudowany jest z gładkiej owalnej główki, w której szczycie położony jest akrosom, wąskiej wstawki i długiej pojedynczej witki. Powinien on być zdolny do szybkiego ruchu po linii prostej lub nieznacznie odbiegającej od prostej. Niespełnienie jednego z tych warunków utrudnia (a w niektórych przypadkach uniemożliwia) dotarcie do komórki jajowej i jej zapłodnienie.

    W przypadku nieprawidłowości w ruchu plemników mówimy o asthenospermii, natomiast nieprawidłowa ich budowa określana jest jako teratozoospermia. Obecność tego rodzaju zaburzeń może prowadzić do niepowodzeń w reprodukcji. W celu ich wykrycia w CASA oznaczane są takie parametry, jak: VCL, VSL, VAP, ALH (oceniające ruchliwość plemników), oraz charakterystyka budowy – główka, wstawki i witki.

     

    Badanie nasienia – kiedy wykonać? 

     

    Komputerowa analiza nasienia zalecana jest jako pomoc w dokładnym określeniu przyczyny niepowodzeń rozrodu, zwłaszcza gdy istnieje duże prawdopodobieństwo niepłodności u mężczyzny. Może być więc wykonana w przypadku nieprawidłowego wyniku standardowej analizy nasienia.

    Poza tym bywa stosowana do oceny efektu zabiegu podwiązania nasieniowodów (wazektomii – jest to jedna z trwałych metod antykoncepcji). W takich przypadkach badanie wykonuje się, gdy mimo zastosowania zabiegu obserwuje się obecność plemników w nasieniu (pierwsze badanie po 6. tygodniach od zabiegu, w przypadku obecności plemników powtarzane co 2-4 tygodnie dopóki nie zostanie stwierdzony brak plemników w dwóch kolejnych testach).

     

    Jak przebiega badanie spermy?

     

    Analizie poddawana jest próbka nasienia pacjenta. Tak jak w przypadku większości innych badań, dobrze jest poinformować lekarza o zażywanych obecnie i niedawno lekach oraz o przebytych chorobach (również infekcyjnych) – mogą one wpłyną na wynik badania spermy.

    • Należy pamiętać o zapewnieniu jak najlepszej jakości próbki – w tym celu zalecane jest powstrzymanie się od wytrysku przez 23 dni poprzedzające badanie (ale nie dłużej niż 57 dni).
    • Odradza się spożywania alkoholu przed testem.
    • Zalecane jest pobranie próbki w laboratorium, jednak w niektórych przypadkach dopuszczalne jest dokonanie tego w domu – należy przy tym pamiętać, aby nasienie nie miało kontaktu z jakimikolwiek substancjami obcymi, w tym lubrykantami i dopochwowymi środkami plemnikobójczymi.
    • Próbka powinna być uzyskana drogą masturbacji. Ważne jest zebranie całej objętości nasienia do specjalnego pojemnika (można uzyskać go od lekarza, dostępne są one również w każdej aptece).

    Próbka oddana do laboratorium zostaje poddawana analizie w krótkim czasie po jej uzyskaniu. W przypadku pobrania jej w domu należy dostarczyć ją jak najszybciej (w ciągu godziny), utrzymując ją w temperaturze ciała (jeśli nasienie przeznaczone jest do oceny efektu wazektomii, czas dostarczenia próbki nie ma tak dużego znaczenia, musi być ona jednak utrzymana w temperaturze ciała). W większości przypadków komputerowa analiza nasienia przeprowadzana jest razem z jego standardową oceną przez laboranta.

     

    Badanie plemników i jakości nasienia – normy

     

    Granice wartości prawidłowych parametrów oznaczanych w komputerowej analizie nasienia nie są precyzyjnie określone. Zależne są one od wielu czynników – w tym rodzaju urządzenia i oprogramowania stosowanego do badania. W związku z tym przyjęte zakresy podawane są razem z wynikiem badania. Do oceny ruchliwości plemników w CASA stosuje się następujące parametry:

    • VCL (Curvilinear velocity – całkowita droga przebyta przez plemnik w jednostce czasu; podawana w μm/s),
    • VSL (Straight line velocity – odległość przebyta przez plemnik w linii prostej /od punktu początkowego do końcowego/ w jednostce czasu; podawana w μm/s),
    • VAP (Average path velocity – matematycznie wygładzona droga przebyta przez plemnik w jednostce czasu; podawana w μm/s),
    • ALH (Amplitude of lateral head displacement – średnie wychylenie główki plemnika mierzone wzdłuż „wygładzonej” drogi; podawana w μm),
    • BCF (Beat cross frequency – częstotliwość, z jaką główka plemnika przekracza „wygładzoną” komputerowo drogę; podawana w Hz),
    • LIN (Linear of track – liniowość przebytej drogi, wyliczana ze stosunku VSL do VCL; podawana w proc.),
    • STR (Straightness of track – parametr wyliczany jako stosunek VSL do VAP; podawany w proc.).

    Do oceny budowy plemników w CASA oznacza się długość, szerokość, obwód i powierzchnię główki, powierzchnię witki oraz szerokość, powierzchnię, miejsce przyczepu i kąt przyczepu wstawki.

    • Wg tzw. kryteriów Krugera co najmniej 14 proc. plemników powinno wykazywać idealną budowę,
    • przy zastosowaniu mniej rygorystycznych kryteriów – 30 proc.

    Za pomocą komputerowej analizy nasienia ocenić można również parametry oznaczane w analizie podstawowej, takie jak: zagęszczenie spermy – ilość plemników w jednostce objętości nasienia – prawidłowo co najmniej 20 mln/ml, ruchliwość i całkowita ilość plemników – prawidłowo co najmniej 40 mln/ml, ruchliwość, część plemników zdolnych do ruchu – prawidłowo 50 proc. lub więcej zdolnych do ruchu postępowego lub co najmniej 25 proc. zdolnych do szybkiego ruchu postępowego w ciągu 60 min. od pobrania próbki.

     

    Wyniki badania nasienia – jak odczytać? 

     

    Wartości prawidłowe komputerowej analizy nasienia pozwalają wykluczyć przyczyny niepłodności pacjenta wynikające z zaburzonego ruchu lub budowy plemników. Nie są one jednak wystarczające do całkowitego wykluczenia męskiej przyczyny niepłodności – może ona wynikać również z innych zaburzeń, jak niezdolność plemników do pokonania osłonek komórki jajowej.

    Odchylenia w wynikach badania nasienia mogą brać się z błędów na każdym etapie jego wykonania, jak na przykład:

    • nieprawidłowe pobranie próbki,
    • zbyt duży odstęp między oddaniem próbki i jej analizą,
    • niedostosowanie się pacjenta do wskazań dotyczących przygotowania do badania,
    • zażywanie niektórych leków,
    • niedawno przebyta choroba (zwłaszcza przebiegająca z gorączką).

    W związku z tym nieprawidłowy wynik badania jest wskazaniem do jego powtórzenia. Jeśli odchylenia utrzymują się w kolejnych testach, oznacza to niepełną zdolność plemników do ruchu lub zaburzoną ich budowę (np. nieprawidłowy kształt główki, podwójna główka, podwójna witka, brak witki).

    Obie sytuacje obniżają ich zdolność do zapłodnienia i utrudniają zajście w ciążę. Mogą one wynikać z wielu przyczyn – między innymi z zaburzeń w obrębie układu hormonalnego, chorób genetycznych, chorób autoimmunologicznych i innych schorzeń ingerujących w pracę jąder. Ustalenie dokładnej przyczyny nieprawidłowych wyników wymaga przeprowadzenia dodatkowych badań.

    Autor: lek. Miłosz Turkowiak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.