zarejestruj się zaloguj się

Klirens kreatyniny i kreatynina – normy i wyniki w badaniu krwi i moczu

Tekst: mgr Justyna Mazur
Dodane: 13. lutego, 2017

Kreatynina stanowi pochodną kreatyny. Oznaczanie stężenia kreatyniny służy wykrywaniu chorób nerek (niewydolność nerek, kamica nerkowa itd,). Badanie kreatyniny we krwi i moczu wykonuje się w przypadku objawów, takich jak m.in. białkomocz czy krew w moczu. Wysoka i podwyższona kreatynina towarzyszy uszkodzeniu nerek. Wynik kreatyniny wskazujący na niską kreatyninę świadczy np. o przyjmowaniu niektórych leków. Czasem oznacza się także klirens kreatyniny (GFR). 

mgr Justyna Mazur
AUTOR
mgr Justyna Mazur analityk medyczny
SPIS TREŚCI:

    Kreatynina – co to jest?

     

    Kreatynina to pochodna kreatyny, czyli białka mięśniowego, która wydzielana przez komórki dociera z krwią do nerek. Tu jest filtrowana i wydalana z moczem. Stąd kreatynina w moczu i we krwi jest ściśle powiązane z filtracją kłębkową w nerkach.

    Od kilkudziesięciu lat kreatynina funkcjonuje zatem jako marker funkcji nerek, a stężenie kreatyniny jest jednym z kryterium rozpoznania niewydolności nerek. Wskaźnik filtracji kłębuszkowej określa całkowitą ilość moczu pierwotnego, jaka zostaje przefiltrowana przez wszystkie kłębuszki obu nerek łącznie w określonym przedziale czasu.

     

    Kreatynina – norma

     

    Kreatynina jest wydalana z organizmu wyłącznie przez nerki i nie podlega żadnym innym przemianom w organizmie, uznana została zatem za dobry marker funkcji nerek. Jednak jest wyjściowe stężenie zależy bezpośrednio od masy mięśniowej, płci, wieku, rodzaju stosowanej diety czy intensywnego wysiłku fizycznego. Orientacyjna norma kreatyniny to  53–115 µmol/l (0,6–1,3 mg/dl).

     

    Klirens kreatyniny (GFR – norma) a choroby nerek

     

    Klirens kreatyniny (GFR) termin ten często pojawia się na wyniku badań laboratoryjnych. Wprowadzenie tego wskaźnika ma na celu zwiększenie pewności rozpoznania choroby nerek, gdyż samo stężenie kreatyniny może być niezmienione do momentu znacznego upośledzenia funkcji nerek (co wynika ze wspomnianej zmienności stężenia kreatyniny). GFR to wartość wyliczana ze wzoru, uwzględniająca stężenie kreatyniny, masę ciała i wiek. Norma GFR to 80–120 ml/min.

     

    Badanie kreatyniny (we krwi i moczu) – jak wygląda?

     

    Badanie kreatyniny wykonywane jest z próbki krwi żylnej pobranej na czczo (badanie krwi). Dzień przed badaniem należy zrezygnować z nadmiernego spożycia mięsa oraz intensywnych ćwiczeń fizycznych. Oprócz oznaczenia kreatyniny we krwi lekarz niekiedy zleca jednocześnie oznaczenie kreatyniny w moczu.

    W tym celu trzeba wykonać badanie moczu (dobową zbiórkę moczu). Cena badania kreatyniny we krwi to około 7–9 złotych, zaś kreatynina w moczu to koszt 12–16 zł.

     

    Poziom kreatyniny – kiedy oznaczać?

     

    Oznaczanie poziomu kreatyniny to jedno z częściej wykonywanych badań laboratoryjnych. Wskazaniem do oznaczenia kreatyniny jest podejrzenie choroby nerek, o której świadczyć mogą następujące objawy:

    • obrzęki na twarzy, nadgarstkach, kostkach oraz kolanach;
    • bóle pleców w części lędźwiowej;
    • nadciśnienie tętnicze krwi;
    • zmniejszenie objętości wydalanego moczu.

    U pacjentów ze stwierdzoną niewydolnością nerek badanie kreatyniny służy monitorowaniu postępu choroby. Innym wskazaniem do oznaczenie kreatyniny jest konieczność wykonania badań obrazowych wymagających podania kontrastu: tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego, koronarografii czy arteriografii.

    Kreatynina w surowicy oznaczana jest także u pacjentów dializowanych oraz po przeszczepie nerek.

     

    Podwyższona kreatynina – co to znaczy?

     

    Prawidłowy poziom kreatyniny w surowicy nie wyklucza choroby nerek, podobnie jak podwyższenie poziomu kreatyniny nie zawsze wynika z zaburzenia ich funkcji.

    Wysoka kreatynina bez zaburzenia funkcji nerek występuje przy odwodnieniu, intensywnym wysiłku fizycznym czy diecie obfitującej w mięso. Dlatego bardzo często wraz z oznaczaniem kreatyniny we krwi laboratorium podaje wyliczoną wartość GFR.

    Wysoka lub podwyższona kreatynina towarzyszy:

    • ostrej lub przewlekłej niewydolność nerek;
    • kłębuszkowemu zapaleniu nerek;
    • cewkowo-śródmiąższowemu zapaleniu nerek;
    • toksycznemu uszkodzeniu nerek;
    • zaburzeniu odpływu moczu – kamica nerkowa, przerost prostaty, guzy uciskające moczowody.

    Wysoki poziom kreatyniny w ciąży towarzyszy preeklampsji lub rzucawce ciążowej.

     

    Niska kreatynina – co oznacza taki wynik kreatyniny?

     

    Wynik kreatyniny wskazujący na obniżoną kreatyninę towarzyszy zanikom mięśni, niedożywieniu i wyniszczeniu organizmu. Niska kreatynina występuje także w chorobach nerek czy u kobiet w ciąży.

    Za niska kreatynina w wynikach może świadczyć również o przyjmowaniu leków sterydowych o działaniu przeciwzapalnym lub przeciwalergicznym, a także leków moczopędnych.

    Autor: mgr Justyna Mazur

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.