zarejestruj się zaloguj się

Haptoglobina – badanie

Tekst: Miłosz Turkowiak
Dodane: 29. lipca, 2016

Haptoglobina jest białkiem odpowiedzialnym za wiązanie wolnej hemoglobiny w krwi i ułatwienie jej usunięcia. Badanie jej poziomu ma znaczenie w diagnostyce stanów związanych z nasilonym rozpadem czerwonych krwinek. Poziom haptoglobiny bada się w próbce krwi żylnej. Interpretacja wyniku wymaga odniesienia do rezultatów innych badań.

SPIS TREŚCI:

    Haptoglobina – co to jest?

     

    Haptoglobina jest białkiem produkowanym przez wątrobę, którego zadaniem jest wyłapywanie wolnej hemoglobiny obecnej w krwi. Hemoglobina jest uwalniana podczas uszkodzenia i rozpadu erytrocytów (czerwonych krwinek). Proces ten nazywamy hemolizą. Po związaniu hemoglobiny, haptoglobina wędruje z nurtem krwi do śledziony i wątroby, gdzie cały kompleks ulega rozkładowi, a hem pochodzący z hemoglobiny jest unieszkodliwiany. Mechanizm ten zabezpiecza organizm przed szkodliwym wpływem wolnego hemu (ogranicza przede wszystkim produkcję wolnych rodników tlenowych).

    W przypadku nasilonej hemolizy, znaczna część haptoglobiny wiąże hemoglobinę, wskutek czego poziom haptoglobiny spada. Jest to wykorzystywane w diagnostyce stanów związanych z intensywnym rozpadem czerwonych krwinek. Produkcja haptoglobiny rozpoczyna się około 4 miesiąca życia (u młodszych dzieci jej poziom jest nieoznaczalny). W praktyce istotna jest przynależność haptoglobiny do tzw. białek ostrej fazy, a więc białek, których produkcja i stężenie we krwi zwiększa się w przypadku rozwoju różnego rodzaju stanów zapalnych.

     

    Badanie haptoglobiny a niedokrwistość

     

    Wskazania do badania poziomu haptoglobiny wynikają z jej wspomnianych wcześniej cech – obniżania poziomu w warunkach wzrostu stężenia wolnej hemoglobiny oraz wzrostu jej poziomu w stanach zapalnych. Wśród najczęstszych sytuacji, w których wykonuje się badanie, wymienić można diagnostykę niedokrwistości hemolitycznychjest to podstawowe wskazanie do oznaczenia poziomu haptoglobiny. Niedokrwistość (anemia) hemolityczna powstaje w sytuacjach, gdy z pewnych przyczyn erytrocyty są uszkadzane i niszczone w dużych ilościach.

    Może to mieć miejsce w niektórych anomaliach genetycznych (np. w niedokrwistości sierpowatokrwinkowej, znanej też jako anemia sierpowata, sferocytozie wrodzonej, niedoborze dehydrogenazy G6P) oraz w stanach nabytych, jak nieprawidłowości układu odpornościowego, stan po przeszczepie szpiku, pewne infekcje, zatrucia czy wpływ leków.

    Hemoglobina uwalniana w tych sytuacjach wiąże się z haptoglobiną, powodując zmniejszenie jej stężenia we krwi. Objawy anemii hemolitycznych przypominają występujące również w innych niedokrwistościach bladość, zmęczenie i osłabienie, utrudnioną koncentrację czy obniżenie nastroju. Dodatkowo – wskutek wzrostu poziomu bilirubiny pochodzącej z rozkładu hemu w wątrobie – widoczne bywa zażółcenie twardówek i spojówek (rzadziej również skóry) i zmiana barwy moczu na ciemniejszą.

     

    Kiedy badamy poziom haptoglobiny?

     

    Badanie służy ocenie skuteczności usunięcia śledziony (tzw. splenektomii) – w niektórych ośrodkach po zabiegu usunięcia śledziony w ramach oceny pooperacyjnej oznacza się między innymi stężenie haptoglobiny. Dotyczy to np. sferocytozy wrodzonej, w której splenektomia jest jedną z metod leczenia. W tych przypadkach poziom haptoglobiny przekraczjący 40 mg/dl wskazuje na prawidłowo wykonaną operację.

    Wykorzystuje się je do ustalenie wskazań do usunięcia śledziony – w przypadkach niektórych chorób śledziona odpowiedzialna jest za hemolizę. Jedną z metod postępowania w tych stanach (zwłaszcza gdy niszczenie krwinek jest bardzo duże) jest usunięcie śledziony. Oznaczenie poziomu haptoglobiny pozwala ustalić, czy stopień hemolizy jest wystarczający do podjęcia decyzji o splenektomii. W większości przypadków za wskazanie uznaje się poziom poniżej 40 mg/dl (duże ilości hemoglobiny wiążą haptoglobinę).

     

    Jak badamy poziom haptoglobiny i jakie są prawidłowe wyniki haptoglobiny?

     

    Haptoglobina jest białkiem krążącym w osoczu, dlatego w celu zbadania jej poziomu pobiera się próbkę krwi żylnej. Nie ma potrzeby specjalnego przygotowania. W celu prawidłowej interpretacji wyniku haptoglobiny, lekarz powinien zostać poinformowany o wszystkich aktualnych chorobach, przebytych hospitalizacjach i zabiegach operacyjnych, przyjmowanych lekach (w tym o preparatach dostępnych bez recepty) oraz o ewentualnej ciąży. Pobrania próbki dokonuje się przez nakłucie żyły (najczęściej w okolicy dołu łokciowego) z użyciem sterylnej igły i zebranie krwi do probówki. Materiał poddawany jest następnie analizie w laboratorium. Wyniki dostępne są w okresie od kilku godzin do kilku dni.

    W większości przypadków za prawidłowy poziom haptoglobiny w krwi żylnej uznaje się wartość 70-150 mg/dl. U zdrowych dzieci poniżej 4. miesiąca życia stężenie haptoglobiny jest nieoznaczalne. Trzeba pamiętać, że zakres wartości referencyjnych może różnić się w zależności od sprzętu użytego do analizy. Laboratorium zwykle podaje przyjęte punkty odcięcia na wydruku wyniku badania. Haptoglobina bywa oznaczana jako HPT lub Hp.

     

    Interpretacja wyniku

     

    Interpretacja poziomu haptoglobiny bywa trudna ze względu na dużą liczbę czynników, które na niego wpływają. Wynik badania mieszczący się w zakresie wartości referencyjnych uznawany jest w większości przypadków za stan prawidłowy. Wyjątkiem jest tu np. tzw. hipersplenizm, w którym mimo dużej hemolizy poziom haptoglobiny może być prawidłowy. Jest to spowodowane tym, że hemoglobina uwalniana jest tu w śledzionie i nie trafia do głównego nurtu krwi, z którego mogłaby być usuwana przez haptoglobinę.

    Zwiększenie stężenia haptoglobiny wynika zazwyczaj z jej przynależności do białek ostrej fazy. Produkcja tych białek nasila się w stanach zapalnych. Możemy więc obserwować podwyższenie poziomu haptoglobiny w chorobach reumatycznych, nieswoistych zapaleniach jelit (np. w chorobie Chrona, we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego), białaczkach i chłoniakach, zawale serca, poważnych infekcjach (np. w wirusowych zapaleniach wątroby czy w sepsie) i w wielu innych sytuacjach. Warto jednak pamiętać, że haptoglobina nie jest parametrem służącym do ich rozpoznawania – może jedynie wskazywać problem. Ponadto jej podwyższony poziom bywa wykrywany między innymi u palaczy, osób chorujących na cukrzycę czy cierpiących na choroby dróg żółciowych. Do leków zwiększających stężenie haptoglobiny należą między innymi kortykosteroidy i leki o działaniu androgennym.

     

    Niska haptoglobina

     

    Największe znaczenie kliniczne ma obniżenie poziomu haptoglobiny. Jest to charakterystyczne dla stanów hemolizy, w których krążąca w krwi haptoglobina wiąże uwolnioną z erytrocytów hemoglobinę. Niektóre z możliwych przyczyn hemolizy zostały wymienione powyżej. Określenie przyczyn anemii hemolitycznej wspomaga analiza historii choroby, badanie lekarskie i jednoczesne wykonanie innych badań, np. morfologii krwi, LDH, poziomu bilirubiny, odczynu Coombsa i innych.

    Warto też pamiętać o innych sytuacjach, w których poziom haptoglobiny się zmniejsza. Spowodowane jest to zazwyczaj zmniejszeniem produkcji lub zwiększeniem utraty haptoglobiny i innych białek. Zdarza się to np. w marskości wątroby, po rozległych oparzeniach czy u kobiet w ciąży. Może również powstać jako efekt przyjmowania niektórych leków – np. izoniazydu, streptomycyny, chinidyny czy doustnych środków antykoncepcyjnych. Niski poziom haptoglobiny jest charakterystyczny dla noworodków i niemowląt do 4. miesiąca życia, dlatego wykonywanie u nich oznaczenia haptoglobiny nie ma uzasadnienia.

    Każdy wynik badania poziomu haptoglobiny powinien być interpretowany w konsultacji z lekarzem.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.