zarejestruj się zaloguj się

Elektrolity – badanie

Tekst: lek. Sylwia Jastrzębowska
Elektrolity – badanie
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 24. lutego, 2014

Badanie elektrolitów to jedno z częściej wykonywanych badań krwi. Elektrolity – tą nazwą określane są zwykle trzy najważniejsze pierwiastki w surowicy: sód, potas i związki chloru. Badanie poziomu potasu, sodu i chlorków pozwala diagnozować stany odwodnienia, wielomocz czy obrzęki. Elektrolity odpowiadają za rozprowadzanie i wchłanianie wody w organizmie.

SPIS TREŚCI:

    Co to są elektrolity?

     

    Jednym z często oznaczanych w surowicy parametrów są tak zwane „elektrolity”, badanie to należy do kanonu podstawowych zlecanych u pacjenta trafiającego na pogotowie lub do szpitala. Badanie elektrolitów jest tak ważne, bowiem pozwala szybko rozpoznać wstępną przyczynę dolegliwości i w prosty sposób wyrównać zaburzenia skomplikowanej równowagi elektrolitycznej organizmu.

    Tradycyjnie pod pojęciem „elektrolity” kryje się określenie stężenia 3 najważniejszych pierwiastków we krwi, są to:

    • sód,
    • potas,
    • związki chloru.

    Oczywiście, można mierzyć stężenie także innych pierwiastków, ale właśnie te 3 wymienione na wstępie są w diagnostyce najważniejsze, bowiem to ich najczęściej dotyczą pojawiające się w praktyce odchylenia, które jednocześnie wiążą się z najpoważniejszymi zagrożeniami dla równowagi elektrolitowej organizmu. Także czas zmiany tych parametrów ma znaczenie, to one najszybciej ulegają zmianie i dzięki temu, często na ich podstawie możliwe jest najszybsze ustalenie przyczyny pojawiających się dolegliwości.

     

    Wskazania do badania elektrolitów

     

    Wskazania do oznaczania elektrolitów obejmują przede wszystkim wszelkie stany zaburzające równowagę chemiczną ustroju:

    • stany odwodnienia,
    • poliurii czyli wielomoczu – zarówno samego w sobie jak i wywołanego przez takie schorzenia, jak:
      • niewyrównana cukrzyca,
      • choroba zwana moczówką prostą,
    • niewydolność nerek, obrzęki obwodowe,
    • nadciśnienie,
    • zaburzenia endokrynologiczne.

    Do schorzeń związanych z zaburzeniem w stężeniu potasu prowadzą przede wszystkim:

    • stosowanie środków moczopędnych i przeczyszczających,
    • długotrwała biegunka lub wymioty,
    • rozległe oparzenia,
    • hemoliza,
    • niektóre leki stosowane w niewydolności krążenia.

    Także zmiana stężenia chlorków jest konsekwencją wymienionych schorzeń. Najczęstszym z wymienionych stanów stwierdzanym u pacjentów zgłaszających się na pogotowie lub do szpitala jest odwodnienie.

     

    Jak wygląda badanie elektrolitów?

     

    Badanie elektrolitów wykonuje się izolując surowicę lub osocze z pobranej krwi, następnie skomplikowanymi metodami tzw. miareczkowania lub za pomocą specjalnej elektrody jonoselektywnej określa się stężenie danych jonów w jednostce objętości.

    Wynik podawany jest w mmol/l, mówi zatem ile jonów danego pierwiastka znajduje się w litrze surowicy. Prawidłowe wartości zamykają się w stosunkowo wąskich przedziałach, co podkreśla, że nasz organizm musi stale utrzymywać dokładnie określone stężenia pierwiastków, aby zachować równowagę.

    W zasadzie oznaczenie stężenia elektrolitów w surowicy nie wymaga żadnych dodatkowych zabiegów, nie musimy być na czczo ani stosować jakichkolwiek ograniczeń dietetycznych. Wystarczy pobranie niewielkiej próbki krwi w laboratorium i w niedługim czasie możliwe jest określenie omawianych parametrów.

     

    Wartości referencyjne elektrolitów we krwi

     

    Prawidłowy poziom jonów Na, K i Cl w surowicy krwi różni się nieco w zależności od wieku i współistniejących schorzeń oraz od tego, czy oznaczane są w osoczu czy surowicy (osocze pozbawione czynników krzepnięcia), a także indywidualnych norm określanych w konkretnym laboratorium. Mówiąc ogólnie normy stężenia elektrolitów zawierają się:

    • dla sodu 135 – 148 mmol/l,
    • dla potasu 3,5 – 5,0 mmol/l,
    • dla chlorków 96-110 mmol/l.

     

    Interpretacja wyników badania elektrolitów

     

    Stężenia pierwiastków we krwi są tak ważne, ponieważ dzięki ściśle określonemu składowi jonów w poszczególnych przedziałach płynowych w naszym organizmie, możliwe jest działanie niemal każdej komórki. Czerpią one energię z przepływu jonów przez jej błonę lub z istnienia różnicy stężeń między jej środowiskiem wewnętrznym i zewnętrznym.

    Co więcej, dzięki temu, że sumaryczna, czyli całkowita ilość jonów wszystkich pierwiastków jest równa między różnymi przedziałami płynowymi, woda zawarta w ludzkim ciele jest równomiernie rozmieszczona. I tak chociażby niewielka utrata sodu powoduje, że jego stężenie w tkankach nagle przewyższa stężenie we krwi.

    Dążenie do zachowania równowagi powoduje, że woda przenika z krwi do tkanek, by niejako rozcieńczyć panujące tu wyższe stężenie sodu. Klinicznym przejawem takiego procesu są obrzęki obwodowe, bardzo często stanowiące przypadłość pacjentów cierpiących na choroby nerek lub niewydolność krążenia.
    Zatem tak błaha pozornie zmiana stężeń podstawowych pierwiastków, w niezwykle szybkim tempie zaburza funkcjonowanie całego organizmu. Warto wiedzieć, jak interpretować poszczególne odchylenia od prawidłowych wartości.

     

    Sód

     

    Z niedoborem sodu mamy do czynienia przede wszystkim w takich stanach, jak:

    • niewydolność nerek,
    • zawał serca,
    • niewydolność serca,
    • marskość wątroby,
    • wymioty, biegunka,
    • oparzenia,
    • leczenie diuretykami,
    • zespół SIADH czyli nadmiernego wydzielania hormonu antydiuretycznego.

    Do zwiększenia stężenia dochodzi w stanach odwodnienia spowodowanych np.:

    • przewlekłą biegunką,
    • gorączką,
    • zlewnymi potami,
    • moczówką prostą,
    • cukrzycą,
    • wtórnie w niedoborze potasu lub przy nadmiernej podaży NaCl (popularna sól).

     

    Potas

     

    W przypadku potasu niedobory wiążą się przede wszystkim ze:

    • stosowaniem insuliny, katecholamin (adrenalina),
    • leczeniem niedokrwistości witaminą B12,
    • chorobami cewek nerkowych,
    • długotrwałą biegunką lub wymiotami,
    • przyjmowaniem środków przeczyszczających.

    Wzrost stężenia występuje często w:

    • przebiegu cukrzycy,
    • razie wystąpienia hemolizy,
    • oparzeniach,
    • zatruciu digoksyną,
    • leczeniu cytostatykami,
    • niewydolności nerek,
    • stosowaniu leków moczopędnych oszczędzających potas.

     

    Chlorki

     

    Zmiany wartości stężenia chlorków w surowicy zachowują się analogicznie jak w przypadku stężenia sodu.

    Autor: lek. Sylwia Jastrzębowska
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.