zarejestruj się zaloguj się

Czym są białka ostrej fazy i po co się je bada?

Tekst: mgr Justyna Mazur
Dodane: 17. października, 2016

Białka ostrej fazy to grupa białek, które w badaniach laboratoryjnych są cennymi wskaźnikami obecności stanu zapalnego w organizmie, chorób wątroby i chorób reumatycznych. Wytwarzane są przez wątrobę. Najważniejszym z nich jest białko CRP, czyli białko C-reaktywne. Podwyższone oznacza obecność stanu zapalnego. Inne białka ostrej fazy to: fibrynogen, albumina, transferyna i ceruloplazmina.

mgr Justyna Mazur
AUTOR
mgr Justyna Mazur analityk medyczny
SPIS TREŚCI:

    Białko ostrej frazy – co to jest?

     

    Białka ostrej fazy to niejednorodna grupa białek syntetyzowanych przez wątrobę w odpowiedzi na stan zapalny. Zakażenia bakteryjne czy wirusowe, urazy mechaniczne lub termiczne tkanek, procesy nowotworowe oraz niedokrwienie tkanek, aktywują kaskadę reakcji określanych mianem ostrej fazy.

    Znajduje to odbicie w zmianie szybkości syntezy niektórych białek osocza. Tym, co bez wątpienia wyróżnia białka ostrej fazy na tle innych markerów laboratoryjnych, jest skrajnie różny kierunek zmian ich stężeń. Dodatnie białka ostrej fazy reagują wzrostem stężenia, zaś ujemne białka ostrej fazy – spadkiem. Poza CRP, większość białek ostrej fazy nie jest wykorzystywana w diagnostyce stanów zapalnych, są jednak doskonałymi markerami innych schorzeń. Pora przyjrzeć się im bliżej.

    Brak jest jednoznacznej odpowiedzi, kiedy oznaczać białka ostrej fazy. Białka ostrej fazy to grupa białek surowicy krwi, która znalazła zastosowanie w diagnozowaniu ostrych i przewlekłych stanów zapalnych, a także niektórych wrodzonych schorzeń genetycznych, chorób reumatycznych, schorzeń wątroby. Białko CRP to także doskonałe narzędzie do oszacowania ryzyka wystąpienia wielu chorób oraz czynnik prognostyczny w zawale serca, nowotworach czy w stanach pooperacyjnych. Duży potencjał tkwiący w białkach ostrej fazy wróży im coraz większą rolę jako markerów laboratoryjnych wielorakich schorzeń.

     

    Białko CRP – najważniejsze białko ostrej fazy

     

    Białko CRP (białko C-reaktywne) to białko ostrej fazy o największym zastosowaniu w diagnostyce laboratoryjnej. Norma CRP zależy od czułości metody, najczęściej przyjmowane są wartości do 5 mg/l. Podwyższone CRP można zaobserwować w stanach zapalnych: stany łagodne to stężenia rzędu 10–40 mg/l, stany ostre 40–200 mg/l.

    CRP to bardzo ważny czynnik prognostyczny ryzyka choroby wieńcowej czy udaru – stężenia nie przekraczające 1 mg/l to niskie ryzyko, zaś powyżej 3 mg/l – wysokie. Wzrost CRP odnotowywany jest także w nowotworach, po zabiegach operacyjnych, urazach czy zawale serca.

    Kiedy oznaczać CRP? Gdy podejrzewany jest ostry stan zapalny, podczas monitorowania leczenia chorób przebiegających ze stanem zapalnym oraz w celu oszacowania ryzyka sercowo-naczyniowego. Tzw. hs CRP (wysokoczułe CRP) wraz z oznaczeniem cholesterolu i trójglicerydów stanowi marker ryzyka zawału serca i miażdżycy.

     

    Dodatnie białka ostrej fazy

     

    • α-1-antytrypsyna to najsilniejszy inhibitor proteaz, zwłaszcza elastazy neutrofilii; elastaza ta degraduje komórki pęcherzyków płucnych, stąd wrodzony niedobór α-1-antytrypsyny i brak jej działania hamującego względem elastazy, prowadzi do rozwoju rozedmy płuc. Analogicznie działa dym tytoniowy, znosząc ochronne działanie tego białka, co u palaczy także prowadzi do rozwoju rozedmy. Wrodzony niedobór α-1-antytrypsyny należy podejrzewać przy chorobach wątroby pojawiających się we wczesnym dzieciństwie, zapaleniu wątroby, rozedmie płuc u dzieci oraz przewlekłym zapaleniu trzustki. Te stany patologiczne charakteryzują się niskim stężeniem α-1-antytrypsyny i określają jej rolę jako markera wspomnianej wady genetycznej. A kiedy obserwujemy wzrost stężenia i wysoką α-1-antytrypsyny? Dzieje się tak w stanach zapalnych, nowotworach oraz ciąży i podczas stosowania doustnej antykoncepcji (przy wysokich stężeniach estrogenów). Norma α-1-antytrypsyny to 85–213 mg/ dl.
    • Ceruloplazmina – białko transportujące miedź oraz utleniające jony żelaza; norma ceruloplazminy w surowicy to 27–37 mg/ dl, wzrost stężenia obserwowany jest w stanach zapalnych, w ciąży, stosowaniu antykoncepcji hormonalnej oraz w stanach cholestazy, czyli zastoju żółci. Obniżone stężenie ceruloplazminy wskazuje na chorobę Wilsona- nadmierną kumulacje jonów miedzi w miąższu wątroby, co prowadzi do uszkodzenia wątroby. Oznaczanie ceruloplazminy przeprowadza się wraz z oznaczeniem miedzi.
    • α-2-makroglobulina – w surowicy przyczyny wzrostu stężenia tego białka nie są znane, natomiast jego detekcja w moczu świadczy o obecności pełnej krwi w moczu, jako następstwa mechanicznego urazu nerek czy dróg moczowych;
    • Fibrynogen to kluczowe białko kaskady krzepnięcia krwi. Jako białko ostrej fazy, stanowi obok CRP wskaźnik stanu zapalnego, czulszy niż OB. Wzrost stężenia powyżej normy, wynoszącej 1, 8–3, 5 g/l, towarzyszy operacjom, urazom, stanom zapalnym, ciąży, otyłości i nadciśnieniu oraz zawałowi serca i nowotworom. Obniżone stężenie fibrynogenu wskazuje na choroby wątroby, zespół wykrzepiania śródnaczyniowego oraz towarzyszy leczeniu przeciwzakrzepowemu.

     

    Ujemne białka ostrej fazy

     

    Poza dodatnimi białkami ostrej fazy, istnieją również ujemne białka ostrej fazy, które na stan zapalny reagują spadkiem stężenia (a ściślej – jest to konsekwencją spadku syntezy tych białek w wątrobie). Najważniejsze ujemne białka ostrej fazy to:

    • Albumina to białko ostrej fazy utrzymujące odpowiednie ciśnienie onkotyczne krwi, stąd oznaczenie albuminy pomocne jest w diagnozowaniu przyczyn obrzęków; norma w surowicy to 3, 5–5 g/ l, a w moczu < 20 mg/ l. W diagnostyce ma znaczenie obniżone stężenie albuminy w surowicy (stany zapalne, choroby wątroby, dziedziczna analbuminemia, niedożywienie) oraz podwyższone stężenie albuminy w moczu (wskazujące na uszkodzenie miąższu nerek); bardziej specjalistyczne badania oznaczające poziom albuminy w płynie mózgowo-rdzeniowym pozwalają określić ciągłość bariery krew- mózg.
    • Transferyna to białko transportujące żelazo; oznaczanie transferryny wykorzystywane jest do diagnostyki różnicowej niedokrwistości: wzrost stężenia transferyny powyżej 480 mg/dl wskazuje na niedokrwistość z niedoboru żelaza, a spadek poniżej 240 mg/dl – niedokrwistość chorób przewlekłych.
    Autor: mgr Justyna Mazur
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Białko C-reaktywne CRP

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.