zarejestruj się zaloguj się

Badanie GFR – przesączanie kłębuszkowe

Tekst: Kamil Kowal
Dodane: 29. września, 2014

Przesączanie kłębuszkowe to badanie, które pozwala określić ile krwi przepływa przez kłębuszki nerkowe. Jego celem jest ocena i monitorowanie czynności nerek. Badanie GFR ocenia więc czy nerka funkcjonuje prawidłowo, czy w sposób niezaburzony jest w stanie usuwać produkty przemiany materii. Badanie GFR wykonuje się przy pomocy próbki moczu, pochodzącej z dobowej zbiórki moczu oraz próbki krwi pochodzącej z żyły pacjenta.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest przesączanie kłębuszkowe (GFR)?

     

    Przesączanie kłębuszkowe określa ilość krwi, która przepływa przez nerki. Wielkość przepływu kłębuszkowego uzależniona jest przede wszystkim od ilość czynnych kłębuszków w nerce. Wpływ na przesączanie kłębuszkowe mają również czynniki inne czynniki, takie jak tlenek azotu, adenozyny, ATP, a także niektóre leki, toksyny, a także czynniki hormonalne: pochodzących z układu renina–angiotensyna–aldosteron, endoteliny, kininy, prostaglandyny, katecholaminy.

    Określa się, że prawidłowo w nerkach powstaje 150 litrów przesączu kłębuszkowego z czego 99% zostaje zwrotnie wchłonięta w cewkach nerkowych. Pozostały 1% moczu zostaje zatem wydalony w postaci moczu ostatecznego.

    Powszechnie przesączanie kłębuszkowe określane jest akronimem GFR (glomerular filtration rate). Kontrolę GFR wykonuje się u osób cierpiących na przewlekła chorobę nerek. Badanie pozwala określić ewentualny postęp choroby.

    Mianem przewlekłej choroby nerek określa się uszkodzenie nerek trwające powyżej 3 miesięcy lub GFR wynosi mniej niż 60ml / min / 1,73m2. Zaawansowanie choroby określa się wedle 5 stopniowej skali odnoszącej się do wyników badania przesączania kłębuszkowego.

     

    Kiedy wykonuje się badanie GFR?

     

    Głównym wskazaniem do oznaczenia przesączania kłębuszkowego jest ocena i monitorowanie czynności nerek – pozwala określić stopień uszkodzenia nerek. Kontrola GFR wskazana jest u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek.

    Ocena przesączania kłębuszkowego jest ważna u pacjentów leczonych lekami neurotoksycznymi, aby w porę uchwycić moment ewentualnych zmian prowadzących do patologicznej czynności nerek.

     

    Jak obliczyć GFR?

     

    Z racji tego, że kreatynina jest całkowicie filtrowana w kłębuszkach nerkowych, a także z tego względu, że nie ulega zwrotnemu wchłanianiu w cewkach, stanowi doskonały czynnik do oznaczenia GFR. Trzeba natomiast mieć na uwadze fakt, że oznaczenie stężenie kreatyniny we krwi jest testem o małej czułość. Oznacza to, że dopiero gdy ok. 50% kłębuszków nerkowych charakteryzuje się upośledzoną funkcją, dochodzi do wzrostu poziomu kreatyniny w surowicy.

    1. Przesączanie kłębuszkowe można następująco oznaczyć (pierwszy sposób):

    w oparciu o klirens endogennej kreatyniny (ml/min) – do oznaczenia należy zastosować dobową zbiórkę moczu. Klirens kreatyniny oznacza objętość osocza, która jest całkowicie oczyszczona przez nerki z kreatyniny, w konkretnej jednostce czasu. Oznaczając klirens kreatyniny można z dużą dokładnością określić GFR, a to za sprawą faktu, iż kreatynina wytwarzana jest w sposób ciągły. Klirens kreatyniny jest tzw. miernikiem GFR.

                            Ckr = U x V / P

    Ckr – klirens kreatyniny w ml/min.

    U – stężenie kreatyniny w moczu w mg/dl

    V – stężenie kreatyniny w surowicy w mg/dl

    P – ilość moczu w ml/min

    1. Drugi sposób oznaczania GFR:

    z zastosowaniem stężenia kreatyniny w surowicy – tzw. wzór Cocrofta i Gaulta, jest to szybki i skuteczny wzór, pozwalający sprawnie obliczyć GFR. Nie powinno się go stosować u pacjentów z ostrą niewydolnością nerek.

    GFR(ml/min) = (140 – wiek w latach) x masa ciała w kg / 72 x stężenie kreatyniny w surowicy (mg/dl)

    Dla kobiet stosuje się korektę wyniku, mnożąc go przez 0,85.

     

    Technika wykonania badania GFR

     

    Do badania będzie potrzebna próbka moczu, pochodząca z dobowej zbiórki moczu oraz próbka krwi pochodząca z żyły pacjenta.

    Przed badaniem GFR pacjent nie powinien pić herbaty, kawy oraz nie powinien zażywać leków moczopędnych. W pierwszej kolejności ważne jest nawodnienie pacjenta – przynajmniej 600 ml płynów, tak aby uzyskać diurezę 2 ml / min.

    Następnie pacjent rozpoczyna dobową zbiórkę moczu, polega ona na gromadzeniu moczu w jednym jałowym pojemniku przez 24 godziny. Przed rozpoczęciem zbiórki, po przespanej nocy należy pierwszy mocz oddać do toalety, później wykonać dokładną toaletę miejsca intymnego i każdą kolejną porcję moczu należy umieszczać w dużym jałowym pojemniku. Ostatnią porcję moczu należy oddać do zbiórki po kolejnej przespanej nocy (po 24 godzinach od rozpoczęcia zbiórki moczu). Zebrany mocz w pojemniku, należy dokładnie wymieszać, zmierzyć jego objętość, a następnie pobrać potrzebną próbkę na oznaczenie kreatyniny.

    Próbkę krwi pobiera się od pacjenta z żył zlokalizowanych w dole łokciowym. Żyły te są dobrze widoczne i wygodnie pobiera się z nich krew. Miejsce pobrania krwi odpowiednio się odkaża, a następnie wykonuje się ukłucie cienką igłą, pobierając niewielką ilość krwi do strzykawki próżniowej lub do standardowej strzykawki. Próbkę oddaje się do analizy celem określenia stężenia kreatyniny.

     

    Wyniki badania GFR

     

    U zdrowych osób przesączanie kłębuszkowe mieści się w granicach 80-120ml/min. W celu określenia dokładnej wartości GFR w odniesieniu do konkretnego pacjenta, stosuję się przelicznik na pole powierzchni ciała osoby badanej. Z tego powodu wynik może być podany w jednostce ml/min/1,73m2

    Wyniki nieprawidłowe – określają stadium przewlekłej choroby nerek (PChN):

    • Stadium 1 – ≥90ml/min – są to choroby nerek przebiegające z prawidłowym lub czasem zwiększonym GFR. Dodatkowo może występować albuminuria.
    • Stadium 2 – 60-80ml/min – wskazuje na uszkodzenie nerek z niewielkim zmniejszeniem GFR. Oznacza wczesną przewlekłą chorobę nerek.
    • Stadium 3 – 30-59ml/min – wskazuje na umiarkowane zmniejszenie GFR, oznacza również umiarkowaną PChN.
    • Stadium 4 – 15-29ml/min – jest to duże zmniejszenie GFR i oznacza ciężką przewlekłą chorobę nerek.
    • Stadium 5 – <15ml/min – jest to schyłkowa PChN, przebiegająca z mocznicą i wskazuje na niewydolność nerek.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.