zarejestruj się zaloguj się

Badania enzymów trzustkowych

Tekst: Kamil Kowal
Badania enzymów trzustkowych
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 11. grudnia, 2014

Enzymy trzustkowe tworzą sok trzustkowy, który odgrywa decydującą rolę w procesach trawienia. Badaniom poddawane są takie enzymy trzustkowe jak: lipaza trzustkowa, trypsyna, elastaza, amylaza. Badania enzymów trzustkowych wykonuje się w diagnostyce chorób trzustki, w szczególności w stanach zaburzonego wydzielania soku trzustkowego, zapaleniu trzustki, mukowiscydozie.

SPIS TREŚCI:

    Czym to są enzymy trzustkowe?

     

    Enzymy trzustkowe są wytwarzane i wydzielane przez zewnątrzwydzielniczą część trzustki. Ich głównym zadaniem jest trawienie i rozkładanie składników pokarmowych na prostsze w celu ułatwienia wchłaniania do krwiobiegu w jelicie cienkim. Sok trzustkowy jest niezbędny do trawienia białka, tłuszczów oraz węglowodanów. W ciągu doby u zdrowego człowieka trzustka jest w stanie wyprodukować od 1do 4 litrów soku trawiennego.

    Wyprodukowane enzymy trzustkowe są transportowane do dwunastnicy. To tam zachodzi ostateczny proces trawienia związków pokarmowych. Sok trzustkowy ma charakter zasadowy, dzięki czemu możliwa jest neutralizacja kwaśnego odczynu pokarmu spływającego z żołądka. Alkalizacja (zobojętnienie kwasów) środowiska pozwala na uaktywnienie enzymów, a tym samym na dalsze trawienie. Trzustka produkując aktywne enzymy mogłaby doprowadzić do samostrawienia. Tylko niektóre enzymy wydzielane są w postaci aktywnej. Dlatego ważne jest, aby ten etap rozpoczął się dopiero w dwunastnicy.

    Samo wydzielanie soków trzustkowych może się rozpocząć w chwili zadziałania bodźca wzrokowego, smakowego, węchowego (widok, zapach, smak pokarmu). Kolejnym ważnym bodźcem do wydzielania soku trzustkowego jest obecność pokarmu w żołądku i rozciągnięcie jego ścian.

    Trzustka jest bardzo ważnym, gruczołowym narządem położonym w górnej części jamy brzusznej. Oprócz funkcji zewnątrzwydzielniczenej związanej z produkcją soku trzustkowego, trzustka pełni rolę wewnątrzwydzielniczą związaną z produkcją hormonów insuliny i glukagonu. Biorą one udział w regulacji gospodarki węglowodanowej.

    Co zaliczamy do enzymów trzustkowych. Enzymy trzustkowe są podzielone pod względem budowy chemicznej:

    • enzymy proteolityczne – jest to największa grupa enzymów, stanowią ok. 80% soku trzustkowego. Do tej grupy zalicza się: trypsynę, chymotrypsynę, karboksypeptydazę oraz elastazy,
    • enzymy lipolityczne – do tej grupy zalicza się lipazę, fosfolipazę oraz esterazę,
    • enzymy glikolityczne – do tej grupy zalicza się amylazę,
    • enzymy nukleolityczne – tutaj zalicza się nukleazy.

     

    Czym jest sok trzustkowy?

     

    Do soku trzustkowego produkowanego przez część zewnątrzwydzielniczą trzustki zalicza się enzymy:

    • trypsynogen – bierze udział podczas rozkładania białkowych pokarmów do oligopeptydów (podobnie działa chymotrypsyna); jest proenzymem, a to oznacza, że przetransportowany do dwunastnicy zostaje przekształcony na trypsynę, która bierze czynny udział podczas trawienia białek;
    • chymotrypsynogen – również jest wydzielany przez trzustkę w postaci nieaktywnej, przekształcając się dopiero w dwunastnicy w postać aktywną; podobnie jak trypsynogen bierze udział w trawieniu pokarmów białkowych;
    • karboksypeptydaza – prowadzi do rozpadu oligopeptydów do aminokwasów, poprzez rozerwanie łańcuchów peptydowych; oligopeptydy powstają w wyniku działania trypsyny i chymotrypsyny na pokarmy białkowe;
    • elastaza – wspomaga metabolizm białek poprzez rozkładanie wiązań peptydowych, przez trzustkę wydzielana jest w postaci proenzymu proelastazy, dopiero w zasadowym środowisku dochodzi do jej aktywacji, oprócz trzustki elastazę produkują granulocyty obojętnochłonne;
    • lipazę trzustkową – jej zadaniem jest trawienie związków tłuszczowych spożytych przez człowieka; produktem trawienia są wolne kwasy tłuszczowe oraz monoacyloglicerol. Do aktywacji tego enzymu dochodzi w dwunastnicy pod wpływem kwasów tłuszczowych oraz fosfolipidów. W tym przypadku ważna jest współpraca tego enzymu z solami żółciowymi pochodzącymi z wątroby. Prowadzą one do przekształcenia kropelek tłuszczu w specjalną emulsją, która ułatwia lipazie trawienie;
    • fosfolipaza – jej zadaniem jest wspomaganie rozkładu fosfolipidów, a także trawieniu związków tłuszczowych;
    • esteraza – prowadzi do rozkładu wiązań estrowych tłuszczy na kwasy oraz alkohole;
    • amylazę trzustkową – jej głównym zdaniem jest rozkład wielocukrów takich jak skrobia, gluten na cukry proste. Do dwunastnicy jest transportowana w postaci aktywnej;
    • nukleozy – są odpowiedzialne za przecinanie wiązań fosfodiestrowych w kwasach nukleinowych;
    • hydroliza estrów cholesterolowych – odpowiedzialna jest za metabolizm cholesterolu.

     

    W jakim celu bada się enzymy trzustkowe?

     

    Oznaczenie enzymów trzustkowych wykonuje się celem sprawdzenia działania trzustki i wykluczenia chorób trzustki. Otrzymanie nieprawidłowych wyników może wskazywać na toczący się proces chorobowy dotyczący tego ważnego narządu.

    Nieprawidłowe wydzielanie enzymów trzustkowych może prowadzić do rozwoju poważnych schorzeń trzustki (przewlekłe zapalanie trzustki, przetoka trzustkowa), a nawet do rozwoju choroby nowotworowej.

    Badanie soku trzustkowego wykonuje się u pacjentów:

    • z podejrzeniem zapalenia trzustki,
    • z podejrzeniem mukowiscydozy (oznaczenie trypsynogenu w badaniach przesiewowych u niemowląt w kierunku mukowiscydozy),
    • z podejrzeniem zaburzonego wydzielania soku trzustkowego,
    • w celu sprawdzenia poprawność wydzielania soku trzustkowego,
    • w celu kontroli leczenia przewlekłego zapalenia trzustki,

     

    Badania enzymów przy objawach chorób trzustki

     

    Pakiet badań enzymów trzustkowych powinno się wykonać u pacjentów u których podejrzewa się wystąpienie choroby trzustki związanej z nieprawidłowym wydzielaniem enzymów. Do objawów niewystarczającego wytwarzania soku trzustkowego zalicza się:

    Prawidłowe wydzielanie enzymów trzustkowych jest bardzo ważne w procesie trawienia. Niezwykle ważne jest, aby każdy enzym był dostarczany w odpowiedniej ilości.

     

    Prawidłowe wartości oznaczanych enzymów trzustkowych

     

    Najczęściej oznaczanymi enzymami soku trzustkowego są:

    • amylaza – prawidłowe wyniki są zależne od metody przeprowadzonego oznaczenia. Wynik prawidłowy oznaczony z krwi wynosi 25-125 U/I, natomiast z moczu 10-490 U/I;
    • elastaza – oznaczenie tego enzymu wykonuje się z kału. Elastaza nie jest trawiona przez układ pokarmowy dlatego też poziom oznaczony w kale jest równy ilość tego enzymu wyprodukowanego przez zewnątrzwydzielniczą część trzustki. Norma to >200 µg/g kału;
    • lipaza – prawidłowo poziom tego enzymu nie powinien przekraczać 150 U/L;
    • trypynogen, trypsyna – podanie wartości prawidłowej tego enzymu nie jest możliwe ze względu na to, że oznaczenie to zależne jest od wielu czynników m.in. wiek, płeć oraz metoda oznaczenia. Laboratorium wykonujące badanie bierze pod uwagę te czynniki, a następnie ustala wartości referencyjne. Jedno jest pewne, że wartości przekraczające normy prawidłowe podane przez laboratorium oznaczają toczącą się chorobę trzustki pod postacią zapalenia tego narządu, zaburzeń w produkcji soku trzustkowego lub nawet chorobę nowotworową, ponadto u niemowląt mogą wskazywać na mukowiscydozę.
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Enzymy trzustkowe
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.