zarejestruj się zaloguj się

Amylaza we krwi – co oznacza wysoka i niska w morfologii?

Tekst: mgr Justyna Mazur
Dodane: 13. kwietnia, 2017

Amylaza (ślinowa, w moczu, surowicy) to enzym syntetyzowany przez niektóre narządy, np. trzustkę, jajniki czy jądra. Badanie stężenia amylazy we krwi wykonuje się w przypadku objawów, takich jak: wymioty i biegunki, silne bóle brzucha, a także w sytuacji podejrzenia chorób trzustki. Podwyższone i wysokie stężenie enzymu w morfologii może świadczyć o zapaleniu otrzewnej lub nerek, niskie zaś – o uszkodzeniu wątroby lub zawale. 

mgr Justyna Mazur
AUTOR
mgr Justyna Mazur analityk medyczny
SPIS TREŚCI:

    Amylaza – ślinowa, w moczu, surowicy i we krwi

     

    Amylaza (amylase enzyme) to enzym syntetyzowany przede wszystkim przez trzustkę, ale także przez jajniki, jądra, gruczoł mleczny czy ślinianki. Jej rola w organizmie to trawienie cukrów złożonych do cukrów prostych.

    Enzym ten zostaje wydalany przez przewód pokarmowy oraz moczowy. Amylaza w surowicy jest głównie pochodzenia trzustkowego, zatem jej stężenie zależy bezpośrednio od funkcji trzustki, ale także nerek, które oczyszczają krew z enzymu.

    Największe znaczenie diagnostyczne ma amylaza podwyższona, choć wynik badania poniżej normy także dostarcza cennych informacji o stanie zdrowia. Najczęściej oznaczane jest jej stężenie we krwi, rzadziej bada się amylazę w moczu czy ślinie.

     

    Amylaza we krwi – kiedy badać?

     

    Badanie amylazy wykonywane jest najczęściej w przypadku podejrzenia chorób trzustki. Niepokojące objawy, które powinny skłonić do oznaczenia amylazy w moczu lub we krwi to: gorączka, silny ból brzucha oraz wymioty i biegunka.

    Takie symptomy mogą wskazywać na ostre zapalenie trzustki. Z kolei utrzymujące się przez dłuższy czas umiarkowane bóle brzucha z towarzyszącymi biegunkami tłuszczowymi i utratą masy ciała mogą sugerować przewlekłe zapalenie trzustki.

    Inne wskazania do oznaczenia poziomu amylazy we krwi to: podejrzenie perforacji wrzodu żołądka lub dwunastnicy, niedrożność jelit (bóle brzucha, nudności i wymioty, silne wzdęcia), niedokrwienie jelit (silny ból brzucha, stolce z domieszką krwi), podejrzenie zapalenia lub nowotworu ślinianek (obrzęk policzka lub małżowiny usznej, trudności z połykaniem i towarzyszący ból suchość w jamie ustnej).

     

    Badanie amylazy – norma i przebieg

     

    Amylaza we krwi oznaczana jest z próbki pobranej z żyły łokciowej. Wymagane jest, aby pacjent przybył na badanie na czczo. Gdy enzym ten oznacza się w moczu, wymagane jest przeprowadzenie jego dobowej zbiórki.

    Norma amylazy wynosi 25–125 IU/ l, zaś u osób w podeszłym wieku, powyżej 70 r. ż., prawidłowa wartość w wynikach badań to 20–160 IU/ l. Aby wynik był wiarygodny, należy oznaczyć amylazę jak najszybciej po pojawieniu się charakterystycznych objawów, gdyż enzym ten osiąga maksimum stężenia we krwi w ciągu 6–12 godzin. Kiedy upłynie więcej czasu, dobrze jest oznaczyć także amylazę w moczu, gdyż jej podwyższone stężenie utrzymuje się w nim dłużej niż we krwi.  

     

    Podwyższona amylaza – co to znaczy?

     

    Znacznie podwyższona amylaza, przyjmująca wartości 575–1150 U/l, towarzyszy najczęściej ostremu zapaleniu trzustki, którego najpowszechniejszymi przyczyny to: kamica żółciowa bądź nadużywanie alkoholu, rzadziej uraz czy powikłania polekowe. Wśród innych schorzeń, którym towarzyszy amylaza powyżej normy, wymienia się: zapalenie otrzewnej, perforacja wrzodu żołądka lub jelit, niedrożność jelit, kamica żółciowa, ostre zapalenie nerek, zapalenie pęcherzyka żółciowego

    Amylaza przekroczona w stopniu umiarkowanym, mieszcząca się w zakresie 115–575 IU/ l, towarzyszy m.in.: zaostrzeniu przewlekłego zapalenia trzustki, spowodowanego nadużywaniem alkoholu, paleniem papierosów bądź procesami autoimmunologicznymi. Wtedy podwyższeniu ulega amylaza trzustkowa. Gdy natomiast przyczyną przekroczenia normy amylazy są choroby ślinianek i świnka, wtedy we krwi zwiększa się amylaza ślinowa.

     

    Niska i wysoka amylaza w morfologii – o czym świadczy?

     

    Obniżona amylaza w badaniu krwi może wynikać z masywnego uszkodzenia miąższu trzustki oraz znacznego spadku sekrecji enzymu, np. w przebiegu mukowiscydozy czy zaawansowanego stanu zapalnego trzustki.

    Wśród innych przyczyn niskiej amylazy wymienia się: uszkodzenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, rozległe poparzenia, podwyższony poziom lipidów we krwi (hiperlipidemia) oraz stosowanie niektórych leków, np. wiążących wapń (cytrynianów i szczawianów).

    Za wysoka amylaza może towarzyszyć natomiast: radio- i chemioterapii, przewlekłej chorobie nerek, niewydolności wątroby oraz zatruciu metanolem. Wysoka amylaza to także objaw w przypadku nowotworów tarczycy, wątroby, jelita grubego, płuc, oskrzeli, jajnika lub prostaty. Podwyższona amylaza u kobiet może świadczyć o ciąży pozamacicznej lub pęknięciu jajowodu. Wysokie stężenie tego enzymu u dzieci wynika najczęściej z chorób ślinianek lub przewlekłego stosowania glikokortykosteroidów.

    Wyjątkową sytuacją jest podwyższona amylaza we krwi bez towarzyszącego podwyższonego stężenia enzymu w moczu. Taka sytuacja określana jest mianem makroamylazemii i wynika z obecności we krwi połączonych cząsteczek amylazy. Takie duże kompleksy enzymatyczne nie są usuwane z moczem, gdyż ich rozmiary uniemożliwiają ich przefiltrowanie do moczu. Takie zjawisko ma podłoże genetyczne i nie wynikają z niego żadne konsekwencje zdrowotne.

    Autor: mgr Justyna Mazur

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.