zarejestruj się zaloguj się

Katecholaminy

Tekst: lek Dawid Gajda
Katecholaminy
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 28. października, 2014

Katecholaminy to grupa organicznych związków chemicznych, które syntetyzowane są w komórkach chromochłonnych w rdzeniu nadnerczy. Głównymi katecholaminami w ustroju człowieka są adrenalina, noradrenalina oraz dopamina. Do wzrostu ich wydzielania dochodzi w sytuacjach stresowych. Ich główna rola polega na adaptowaniu organizmu do walki lub ucieczki.

lek Dawid  Gajda
AUTOR
lek Dawid Gajda chirurgia ogólna, chirurgia dzie
SPIS TREŚCI:

    Co to są katecholaminy?

     

    Katecholaminy jest to grupa hormonów wytwarzanych głównie w nadnerczu a także w niewielkiej ilości w ciałkach przyzwojowych współczulnych w przestrzeni zaotrzewnowej, na brzuszno-bocznej powierzchni aorty, na wysokości odejścia tętnicy krezkowej dolnej (inaczej narząd Zuckerlanda). Aminokwasem niezbędnym do ich syntezy jest tyrozyna, dostarczana głównie z pożywieniem oraz w niewielkiej ilości produkowana w organizmie z fenyloalaniny. Przy udziale niezbędnych enzymów dochodzi do szeregu reakcji chemicznych, w wyniku których tyrozyna ulega konwersji do dopaminy, noradrenaliny a następnie do adrenaliny. Katecholaminy są następnie transportowane do wnętrza pęcherzyków ziarnistych, które znajdują się w dystalnych (końcowych) częściach neuronów autonomicznych. Do ich wydzielania dochodzi w drodze egzocytozy z zakończeń nerwowych oraz komórek rdzenia. Ich metabolity wydzielane są z moczem.

     

    Działanie katecholamin w organizmie człowieka?

     

    Katecholaminy są uwalniane do krwiobiegu w odpowiedzi na stres lub lęk. Zdarza się, że ich poziom rośnie również na skutek hałasu lub intensywnego oświetlenia. Działając poprzez aktywację układu współczulnego wywołują liczne zmiany, przygotowując organizm do wysiłku fizycznego, związanego z walką i ucieczką. Adrenalina, głównie katecholamina, powoduje:

    • wzrost ciśnienia tętniczego,
    • przyspieszenie akcji serca,
    • podniesienie poziomu glukozy,
    • rozkurcz naczyń w mięśniach,
    • rozkurcz dróg oddechowych.

    Dopamina natomiast, w zależności od miejsca produkcji, odpowiada za: regulację wydalania sodu z moczem w nerkach, w przewodzie pokarmowym za stymulację wydzielania dwuwęglanów, transport jonów sodu, regulację przepływu krwi przez błonę śluzową żołądka i jelit.
    Poza fizjologią do zwiększenia ich stężenia we krwi dochodzi w przypadku samoistnego nadciśnienia tętniczego oraz w guzach nowotworowych, najczęściej w guzie chromochłonnym.

     

    W jakim celu i jak oznacza się poziom katecholamin?

     

    Poziom katecholamin oznacza się u pacjentów, u których podejrzewamy guza chromochłonnego nadnerczy, którego głównym objawem jest wysokie nadciśnienie tętnicze. Przydaje się także w monitorowaniu oraz ocenie skuteczności leczenia u chorych po usunięciu wyżej wspomnianego nowotworu.
    Można oznaczać stężenie samych katecholamin lub ich metabolitów (metoksykatecholamin), takich jak:

    • metanefryna,
    • normetanefryna,
    • 3-metoksytyramina.

    Próbką do badania jest krew, ale dużą wartością diagnostyczną odznacza się również oznaczanie tych substancji w dobowej zbiórce moczu. Ma to szczególne znaczenie, dlatego że poziom katecholamin wykazuje zmienność dobową i jednorazowo oznaczając ich stężenie można pominąć wartości podwyższone. Biorąc pod uwagę krótki okres półtrwania katecholamin we krwi (co oznacza, że są szybko wydalane z organizmu z moczem), oznaczenia dokonuje się podczas epizodu nadciśnienia.

     

    Jak interpretować wyniki oznaczenia katecholamin?

     

    Zwiększone stężenie amin katecholowych oraz ich metabolitów w surowicy krwi a także w dobowej zbiórce moczu nasuwa podejrzenie obecności guza chromochłonnego nadnerczy. W takim przypadku należy rozszerzyć diagnostykę, wykonując badania obrazowe lub pobierając fragment tkanki guza (biopsja) do badania histopatologicznego. Warto zwrócić uwagę na fakt, że wartość poziomu katecholamin nie koreluje z wielkością guza, ponieważ ich wytwarzanie zależy od właściwości samego nowotworu.
    Należy pamiętać, że wiele czynników ma wpływ na wartości stężenia katecholamin, stąd często w praktyce klinicznej spotyka się wyniki fałszywie dodatnie. Do czynników tych zaliczamy między innymi:

    • leki (metyldopa, lewodopa, labetalol, sotalol, niektóre antybiotyki i leki przeciwdepresyjne, jodowe środki kontrastujące, leki przeciwhistaminowe),
    • dieta,
    • stres.

    Z tego względu przed badaniem konieczne jest zebranie dokładnego wywiadu na temat przyjmowanych leków i pokarmów.

    Autor: lek Dawid Gajda

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.