zarejestruj się zaloguj się

Badanie zeza

Tekst: Redakcja Wylecz.to
Badanie zeza
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 23. stycznia, 2014

Zez jest chorobą, która najczęściej dotyka dzieci. Nie jest to tylko wada kosmetyczna, jak zwykło się uważać. Szybka diagnostyka i odpowiednie leczenie warunkują prawidłowy rozwój dziecka, ponieważ zmysł wzroku jest niezbędny do prawidłowego postrzegania rzeczywistości i uczenia się.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest zez?  

     

    Zez jest to nierównoległe ustawienie gałek ocznych i brak koordynacji ich ruchów. By osiągnąć jeden, prawidłowy obraz z obojga oczu, mięśnie poruszające gałkami ocznymi muszą działać w niezwykle precyzyjny sposób. Cały, bardzo skomplikowany proces jest kontrolowany przez ośrodki znajdujące się w śródmózgowiu. Gdy osi widzenia gałek ocznych nie są idealnie dopasowane, nie dochodzi do fuzji obrazów i powstaje jeden podwójny. Obecność zeza uniemożliwia prawidłowe widzenie. Istnieje kilka postaci choroby, które różnią się nie tylko przyczynami powstania, ale także obrazem klinicznym. Wyróżnia się:

    • zez ukryty,
    • zez towarzyszący,
    • zez porażenny.

     

    Na czym polega badanie zeza?

     

    Badanie zeza polega na wykonaniu szeregu testów w gabinecie okulistycznym, najlepiej w przychodni specjalistycznej zajmującej się chorobą zezową.

     

    Wskazania do badania

     

    Zez ukryty pojawia się, gdy jedna z grup mięśni poruszających gałką oczną jest silniejsza od pozostałych (np. przywodziciele gałki). Nazwa – zez ukryty – pochodzi od tego, że wada pojawia się tylko wtedy, gdy pracuje jedno oko (widzenie obuoczne jest wyłączone). W normalnych warunkach wada jest więc niewidoczna. Gdy dojdzie do dekompensacji, np. przy urazach głowy, stresie i wyczerpaniu lub gdy jedno oko ma gorszą ostrość widzenia, widzenie staje się podwójne – zez ujawnia się.

    Inną postacią zeza jest zez towarzyszący. Jedna z gałek ocznych jest ustawiona pod kątem do drugiej, ustawionej na wprost. Oko zezujące towarzyszy zdrowemu oku przy poruszaniu się, jednak kąt ten jest stały. Biorąc pod uwagę kierunek odchylenia chorego oka, zeza towarzyszącego można podzielić na zez zbieżnego, rozbieżnego, zeza ku górze lub ku dołowi i zeza skośnego. W oku chorym powstaje czynnościowa ślepota, wskutek tłumienia przez mózg obrazu. By w mózgu powstał jeden, spójny obraz z obu oczu, oś widzenia musi być w tych oczach taka sama. Oko zezujące ma inną oś, gdyby mózg odbierał wrażenia z tego oka, obraz byłby podwójny i osoba z zezem nie widziałaby nic. Wyłączenie zezującego oka z widzenia jest więc próbą ochrony organizmu i zachowania widzenia. Szczególnym rodzajem zeza towarzyszącego jest zez naprzemienny. Jak mówi nazwa, na przemian gałki oczne przejmują rolę oka prowadzącego i oka zezującego.

    Zez porażenny powstaje w wyniku uszkodzenia nerwów kierujących pracą mięśni okoruchowych. Silniejsze mięśnie antagonistyczne (np. przywodziciele w przypadku osłabienia odwodzicieli) przyciągają gałkę w swoją stronę, równowaga w ustawieniu gałki zostaje zachwiana i powstaje zez. Chore oko nie porusza się razem ze zdrowym. Charakterystyczną cechą zeza porażennego jest ustawienie głowy chorego pod kątem. Jest to wyraz obrony przed powstawaniem podwójnego obrazu.

     

    Jak wygląda badanie zeza?

     

    Badanie okulistyczne w kierunku zeza, a także wad wzroku i dna oka nie jest bolesne, dla dziecka może być jednak męczące, wymaga zdyscyplinowania i współpracy. Kilka dni przed badaniem należy wytłumaczyć dziecku, dlaczego będzie miało wykonywane testy. Można także przeprowadzić kilka zabaw przypominających badanie (wodzenie wzrokiem za źródłem światła itp.), by przyzwyczaić dziecko do warunków badania. Warto, by dziecko znało wcześniej okulistę lub przynajmniej się go nie bało, dlatego należy jak najwięcej rozmawiać z nim o wizycie, a najlepiej, by potraktowało ją jako zabawę.

    Na początku wizyty lekarz przeprowadza dokładny wywiad ogólny, okulistyczny jak i rodzinny. Warto przygotować się do tej rozmowy i przypomnieć lub wręcz zapisać najważniejsze fakty, a także wziąć ze sobą poprzednie wyniki badań i książeczkę zdrowia dziecka.

    Przed badaniem zeza zawsze należy przeprowadzić badanie w kierunku wad refrakcji i badania dna oka.

     

    Test na ostrość wzroku

     

    Pierwszym badaniem jest test na ostrość wzroku. Dziecko stoi w pewnej odległości (w zależności od warunków w gabinecie lekarskim) od tablicy, na której umieszczone są obrazki – zmniejszający się od góry. Dla małych dzieci są to rysunki zwierząt lub przedmiotów codziennego użytku, dla starszych – specjalne znaki. Badanie to jest niemożliwe do przeprowadzenia z najmniejszym dziećmi, ponieważ do wykonania niezbędna jest współpraca z przeprowadzającym test. Badanie ostrości wzroku na tablicach pozwala na określenie w przybliżeniu wady wzroku – czy oprócz widocznego zeza oko nie jest także krótko – lub dalekowzroczne, czyli czy dziecko nie ma problemów z widzeniem w dal lub z bliska.

     

    Badanie akomodacji

     

    W celu dokładnej oceny należy przeprowadzić badanie po porażeniu akomodacji. Akomodacja to skurcz mięśni oka, który zwiększa moc skupiającą oka, to znaczy pozwala lepiej widzieć przy patrzeniu z bliska. Oko dziecka jest fizjologicznie nieco dalekowzroczne (promienie skupiają się za siatkówką i powstaje nieostre widzenie przy patrzeniu z bliska). Silna akomodacja całkowicie kompensuje nadwzroczność. Dlatego też, by obiektywnie stwierdzić obecność wady, należy przeprowadzić badanie refrakcji po porażeniu akomodacji. Ogólna zasada mówi, że u małych dzieci należy stosować krople z atropiną trzy razy dziennie przez trzy dni. Dokładnych wskazówek co do stosowania udziela lekarz przed badaniem.

    Aplikacji zawsze dokonują rodzice.

    • Do worka spojówkowego, pod dolną powiekę wprowadza się jedną kroplę leku, głowa dziecka musi być przechylona w kierunku bocznym (w kierunku skroni).
    • Po zakropleniu należy przycisnąć zamkniętą powiekę palcem przez kilka minut, po czym zakroplić drugie oko.

    U starszych dzieci można zastosować takie leki jak u dorosłych – np. tropikamid. Leki porażające akomodację spowodują zamazanie obrazu z bliska przez kilka dni – warto pomyśleć o zwolnieniu dziecka z zajęć szkolnych.

    Po zniesieniu akomodacji przeprowadzana jest skiaskopia – obiektywna metoda badania refrakcji. Polega ona na tym, że przed okiem pacjenta, w odległości 1 m, umieszcza się źródło światła (lub źródło to umieszcza się z tyłu głowy pacjenta, a przed nim lusterko). Lekarz przez otworek w tym lusterku lub źródle światła obserwuje ruch źrenicy. Skiaskopia wykorzystuje fakt, że w różnych wadach wzroku źrenica porusza się w charakterystyczny sposób. Następnie przed okiem dziecka badający umieszcza rodzaj linijki z różnymi soczewkami i tak samo ogląda poruszanie się źrenicy. Badanie jest bezbolesne, ale wymaga dyscypliny – nie należy poruszać głową.

     

    Badanie dna oka

     

    Badanie dna oka ma na celu wykluczenie zmian organicznych w siatkówce i nerwie wzrokowym. Wykonywane jest za pomocą oftalmoskopu. Jest to urządzenie przypominające nieco większy długopis, z silnym, punktowym źródłem światła i soczewką powiększającą. Badający zbliża ten przyrząd do pacjenta, przykłada go do swojego oka i oświetla oko światłem. W ten sposób może obserwować przez soczewkę, co dzieje się w siatkówce, czyli na dnie oka. Badanie trwa kilka minut – lekarz przesuwa oftalmoskop, by zobrazować powierzchnię całej siatkówki. Do badanie również wymagane jest porażenie akomodacji, dlatego często badanie dna oka i wad refrakcji odbywa się podczas jednej wizyty.

     

    Diagnostyka zeza towarzyszącego

     

    Po powyższych badaniach lekarz przystępuje do właściwych dla zeza testów. Inne badania wykonywane są w przypadku zeza towarzyszącego, a inne w zezie porażennym. Podane niżej badania są najczęściej wykonywanymi w gabinecie okulistycznym.

    • Test naprzemiennego zasłaniania oczu. Test ten polega na zasłanianiu jednego oka i ustawieniu drugiego tak, by patrzyło na wprost. Dziecko siedzi, a lekarz zasłaniania jedno oko kawałkiem nieprzezroczystego materiału, jednocześnie polecając dziecku patrzenie dokładnie na wprost. Po chwili odsłania to oko i zasłania drugie. Gdy zasłonięte zostanie oko chore, zezujące, po odsłonięciu drugiego oka nie nastąpi żadna zmiana – zdrowe oko będzie patrzeć na wprost, a zezujące nadal ustawione będzie pod kątem. Kiedy zasłonięte zaś będzie oko zdrowe, a chore zostanie ustawione na wprost, sytuacja zmienia się radykalnie. Po odsłonięciu oko zdrowe będzie odchylone o pewien kąt (tzw. wtórny). Szybko jednak następuje wyrównanie – oko zdrowe wraca do swojego prawidłowego ustawienia, a chore wraca do pierwotnego położenia.
    • Badanie ruchów oczu. Badający nakazuje patrzenie w wielu kierunkach, a badanie ma na celu zbadanie, czy mięśnie gałkoruchowe są prawidłowo unerwione oraz czynność ośrodków skojarzonego spojrzenia w mózgu. Dziecku wydawane są polecenia – patrzenie do góry, w dół, w lewo, w prawo i w różnych kombinacjach tych kierunków, np. skośnie w lewo i w dół. Badający obserwuje i zapisuje, jak poruszają się gałki oczne przy poruszaniu się w tych kierunkach. Jeśli dziecko jest za małe, by zrozumieć polecenia, można sprowokować spojrzenie umieszczając zabawkę. Ważne jest, by głowa pozostała nieruchomo – rodzic może ją delikatnie przytrzymywać.
    • Badanie kąta zeza. Najczęściej kąt zeza (czyli kąt, jaki tworzą ze sobą linie patrzenia obu oczu) wykonuje się metodą odblasków rogówkowych Hirschberga. Lekarz oświetla gałki oczne oświetla się silnym światłem punktowym z odległości 33 cm, następnie obserwuje siedząc przed dzieckiem pojawiające się odblaski. W oku prawidłowo widzącym odblask pojawia się dokładnie na środku rogówki. Miarą kąta zeza jest każdy milimetr odchylenia odblasku od środka rogówki – 1 milimetr to 7° kąta. Jako że bardzo trudno jest zmierzyć tak małe odległości na rogówce, przyjmowane są wartości orientacyjne. Jeżeli odblask pojawi się na brzegu źrenicy, kąt zeza wynosi 15°, odblask na rąbku rogówki to 45°, a zawarty pomiędzy tymi strukturami – około 30°.
    • Badanie fiksacji. Badanie dokonuje się za pomocą wziernika okulistycznego, takiego samego jak do badania dna oka. Lekarz umieszcza w niewielkiej odległości wziernik generujący światło, na które pacjent patrzy. Lekarz przez soczewkę wziernika patrzy, czy cień tego źródła światła pada na dołeczek środkowy, (co jest warunkiem prawidłowego widzenia), czy na inny punkt na siatkówce.
    • Badanie obuocznego widzenia. Badanie to wykonywane jest za pomocą specjalnego urządzenia – synaptoforu. Jest to urządzenie do zbadania korespondencji siatkówkowej, fuzji i stereopsji (przestrzennego i obuocznego widzenia). Warunkiem połączenia z obrazów z dwóch siatkówek jest taki sam kąt patrzenia – obraz jednej siatkówki musi odpowiadać obrazowi z drugiej. Synaptofor składa się z dwóch ramion. Na każdym z tych ramion jest inny obraz, np. słońce i niebo. Ramiona należy ustawić tak, by dla pacjenta obrazy nakładały się – widział słońce na tle nieba. Następnie obserwuje się kąt nachylenia ramion aparatu. Istnieją określone kąty definiujące prawidłowe i nieprawidłowe widzenie obuoczne. Dziecko musi usiąść naprzeciwko aparatu. Opiera głowę i czoło na podpórce, by pozostały nieruchomo. Następnie przed oczy wkłada się dwa różne obrazki. Pacjent mówi, co widzi – czy jeden obrazek (słońce na niebie) czy też nieprawidłowy obraz. 

     

    Badanie zeza porażennego

     

    • Badanie ruchów oczu, podobne jak badanie w zezie towarzyszącym.
    • Badanie na krzyżu Madoxa. Jest to badanie służące określeniu kąta zeza. Krzyż Madoxa składa się z dwóch równych ramion. W miejscu skrzyżowania ramion znajduje się punkt świetlny. Na krzyżu umieszczona jest skala – duże cyfry do patrzenia z odległości 6 metrów, a małe – 1 metra. Przed badaniem na oko zakłada się sztabkę Madoxa. Sztabka ta składa się z wielu soczewek, przypomina ona okulary. Nałożenie jej na oko spowoduje, że punkt będzie widziany jako kreska, a oko zezujące będzie patrzeć z pewnym odchyleniem, a więc na skalę na krzyżu. Wartość, którą pacjent poda, że widzi, jest miarą kąta zeza. Dziecko patrzy najpierw z odległości 6 metrów na krzyż z okularami nałożonymi przed oczy i podaje, na jakiej cyferce widzi światło. Ta sama procedura powtarzana jest z odległości 1 metra – dziecko odczytuje wtedy z małej skali.
    • Badanie podwójnego widzenia. Do badania służą specjalne okulary. Prawe oko widzi przez czerwoną soczewkę, a lewe przez zieloną. Pacjent następnie śledzi wzrokiem białe światło i opisuje obraz przy danym kierunku – jaka część jest zielona a jaka czerwona. Wynik jest najbardziej miarodajny, jeśli porażony jest jeden mięsień. Jeśli zez trwa długo, dochodzi do wtórnych zmian w innych mięśniach, wtedy wynik nie jest wiążący dla badającego.

     

    Przeciwwskazania do badania zeza

     

    Nie wolno stosować leków porażających akomodację u dzieci z jaskrą z zamkniętym kątem przesączania.

    Znaleziono: 4 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.