zarejestruj się zaloguj się

Badanie cholesterolu

Tekst: Miłosz Turkowiak
Badanie cholesterolu
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 30. lipca, 2014

Cholesterol jest jednym z parametrów wchodzących w skład profilu lipidowego, znanego również jako lipidogram. Badanie cholesterolu używane jest w celu oceny gospodarki substancjami tłuszczowymi w organizmie. Tzw. wysoki cholesterol wiąże się ze znacznym wzrostem ryzyka wystąpienia tzw. chorób cywilizacyjnych.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest cholesterol?

     

    Cholesterol jest substancją powszechnie występującą w organizmie. Jest on jednym z elementów tworzących błony komórkowe, służy do produkcji niektórych hormonów oraz umożliwia powstawanie soli żółciowych. Cholesterol obecny jest też we krwi – również u osób zdrowych. Przenoszony jest w niej w formie tzw. lipoprotein – są to wytwarzane w wątrobie cząsteczki złożone z białek, trójglicerydów, fosfolipidów i cholesterolu.

    Zależnie od proporcji poszczególnych składników, wyróżniamy cząsteczki HDL (ang. High Density Lipoproteins, potocznie nazywane „dobrym cholesterolem”) oraz LDL i VLDL (ang. Low i Very Low Density Proteins, potocznie określane jako „zły cholesterol”). W uproszczeniu HDL odpowiada za „oczyszczanie” tkanek z nadmiaru cholesterolu, LDL natomiast powoduje odkładanie się go w naczyniach i tkankach.

    W badaniu cholesterolu mierzy się całkowity poziom cholesterolu transportowanego w lipoproteinach (zarówno HDL jak i LDL). Odchylenia w poziomie cholesterolu – nie tylko jego podwyższenie (hipercholesterolemia), ale również obniżenie poniżej normy – mogą prowadzić do różnorodnych, często poważnych zaburzeń. Należy przy tym pamiętać, że mimo zagrożenia, jakie stwarza nieprawidłowy poziom cholesterolu całkowitego, często nie daje on zauważalnych objawów. Wynika stąd konieczność uwzględniania go w badaniach przesiewowych.

     

    Kiedy badamy poziom cholesterolu całkowitego?

     

    Wśród wskazań do wykonania badania cholesterolu wyróżniamy:

    • Badania przesiewowe - podwyższony poziom cholesterolu uznawany jest z za jeden z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju chorób cywilizacyjnych (zwłaszcza nadciśnienia tętniczego i choroby niedokrwiennej serca – spowodowanej miażdżycą naczyń wieńcowych, mogącej prowadzić do zawału serca), oznaczanie jego stężenia należy do podstawowych badań przesiewowych. Ma to szczególne znaczenie biorąc pod uwagę fakt, że stwierdza się go u ponad 60 % dorosłych Polaków. Badanie to wskazane jest u wszystkich osób powyżej 20 roku życia, a w przypadku uzyskania prawidłowych wyników, powinno być powtarzane co 5 lat. W przypadku obecności schorzeń stwarzających ryzyko sercowo-naczyniowe (cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroby serca i zaburzenia wywołane przez miażdżycę) oraz przy nieprawidłowych wynikach, należy wykonywać je co roku;
    • Kontrola stanu zdrowia osób z czynnikami ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego (zwłaszcza choroby niedokrwiennej serca) - do czynników tych należą wiek (powyżej 55 lat u mężczyzn i 65 lat u kobiet), palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca i stan przedcukrzycowy, stwierdzenie we wcześniejszych badaniach zaburzeń w profilu lipidowym (szczególnie podwyższenie poziomu cholesterolu całkowitego i LDL oraz obniżenie HDL), przedwczesna menopauza, istniejąca miażdżyca (lub przebyty zawał serca) oraz obciążony wywiad rodzinny (występowanie choroby niedokrwiennej serca spowodowanej miażdżycą u członków rodziny – zwłaszcza przed 55 rokiem życia u mężczyzn i 65 u kobiet). Do zapobiegania rozwojowi choroby w takich sytuacjach konieczne jest utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu – za pomocą odpowiedniego trybu życia, a jeśli to nie wystarczy – przy użyciu odpowiednich leków;
    • Kontrola leczenia hipercholesterolemii - leczenie hipercholesterolemii ma na celu przywrócenie stężenia cholesterolu do wartości prawidłowych. Oznaczanie jego poziomu jest więc dobrym sposobem kontroli skuteczności terapii.

     

    W jaki sposób bada się poziom cholesterolu całkowitego?

     

    Badanie cholesterolu wykonywane jest przez analizę automatyczną próbki krwi pacjenta, najczęściej jako składnik tzw. profilu lipidowego. W związku ze sposobem metabolizmu substancji tłuszczowych, przed pobraniem próbki powinny zostać spełnione pewne warunki. Do laboratorium należy zgłosić się na czczo, zachowując przerwę od ostatniego posiłku wynoszącą 14-16 godzin (w tym czasie dozwolone jest picie wody). W dniu poprzedzającym pobranie należy unikać silnego stresu i dużego wysiłku fizycznego.

    Przez około dwa tygodnie przed badaniem cholesterolu należy zachowywać zrównoważoną dietę oraz unikać palenia papierosów i picia alkoholu. Ze względu na możliwy wpływ leków na poziom cholesterolu, przed wykonaniem badania należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach i aktualnych schorzeniach. Ponadto, w przypadku nosicielstwa patogenów przenoszonych przez krew (np. wirusa HIV, HBV, czy HCV), należy o tym fakcie poinformować personel odpowiedzialny za pobranie próbki. Pozwoli to na zachowanie szczególnej ostrożności przy pobraniu krwi.

    Próbka pobierana jest najczęściej przez nakłucie żyły w okolicy dołu łokciowego przy użyciu sterylnej igły i probówki. Przed wkłuciem na ramię zakładana jest staza, a wybrane miejsce zostaje zdezynfekowane. Po pobraniu staza zostaje ściągnięta, a igła wyjęta. Należy pamiętać, aby po wyjęciu igły uciskać przez kilka minut miejsce wkłucia – pozwoli to uniknąć krwawienia.

     

    Wartości referencyjne

     

    Uzyskany w badaniu poziom cholesterolu całkowitego u osób zdrowych nie powinien przekraczać 5 mmol/l lub 190 mg/dl. U osób chorujących na cukrzycę, chorobę niedokrwienną serca, inne choroby spowodowane miażdżycą naczyń oraz u osób z wysokim ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego (najważniejsze czynniki ryzyka to otyłość, palenie papierosów, ciśnienie tętnicze przekraczające wartość 140/90 mmHg, niski poziom HDL, przedwczesna choroba niedokrwienna serca u członków rodziny oraz wiek powyżej 55 lat u kobiet i 45 lat u mężczyzn), poziom cholesterolu nie powinien być wyższy niż 4,5 mmol/l lub 175 mg/dl. W grupie tej za poziom bezpieczny uznaje się cholesterol całkowity na poziomie poniżej 4 mmol/l (155 mg/dl).

    W przypadku przekroczenia wartości prawidłowych poziomu cholesterolu, zakres 5,1-6,5 mmol/l (200-250 mg/dl) klasyfikowany jest jako poziom podwyższony, natomiast powyżej 6,5 mmol/l (250 mg/dl) jako poziom znacznie podwyższony – związany z wysokim ryzykiem powikłań.

     

    Interpretacja wyniku

     

    Należy pamiętać, że pod pojęciem cholesterolu całkowitego zawarty jest nie tylko tzw. „zły cholesterol” (LDL), ale także „dobry cholesterol” (HDL). W związku z tym interpretacja wyniku powinna być dokonana przez porównanie innych parametrów profilu lipidowego. Zdarza się, że poziom cholesterolu całkowitego podwyższony jest z powodu wyższego niż standardowo poziomu HDL. Stan ten, znany jako hiper-α-lipoproteinemia, uznawany jest najczęściej za czynnik znacznie zmniejszający ryzyko rozwoju chorób spowodowanych miażdżycą.

    W większości jednak przypadków, podwyższony poziom cholesterolu całkowitego (hipercholesterolemia) jest stanem predysponującym do wystąpienia powikłań. Wśród przyczyn jego wystąpienia wyróżnia się:

    • czynniki genetyczne (powodują one tzw. postać pierwotną),
    • styl życia (mała ilość ruchu prowadząca do nadwagi i otyłości, spożywanie nadmiernej ilości alkoholu, nieprawidłowa dieta),
    • pewne choroby (w tym cukrzyca, zespół nerczycowy, czy niedoczynność tarczycy),
    • zażywane leki (poziom cholesterolu całkowitego podnieść mogą między innymi glikokortykoidy, niektóre leki moczopędne, niektóre β-blokery, czy leki stosowane w doustnej antykoncepcji).

    W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego wyniku badania cholesterolu, w zależności od nasilenia zaburzenia, wyników pozostałych parametrów profilu lipidowego i innych badań oraz obecności czynników ryzyka miażdżycy naczyń, lekarz może zaproponować próbę opanowania hipercholesterolemii. W większości przypadków w początkowym etapie zalecana jest zmiana trybu życia (m. in. odpowiednia dieta, rzucenie palenia i zwiększenie poziomu aktywności fizycznej). Jeśli próby te nie odnoszą skutku oraz w przypadku obecności wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego, mogą zostać przepisane odpowiednie leki.

    Jest sprawą dyskusyjną, jaki wpływ na zdrowie ma obniżenie poziomu cholesterolu do bardzo niskich wartości. Wartości poniżej 2.59 mmol/l (100 mg/dl) spotykane są w różnorodnych stanach – m. in. w przypadku przedawkowania statyn (leki stosowane do obniżenia poziomu cholesterolu), a także w chorobach wątroby, niedożywieniu, nadczynności tarczycy, zaburzeniach wchłaniania, genetycznych zaburzeniach produkcji lipoprotein, czy w wyniszczeniu nowotworowym. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów, że silne obniżenie poziomu cholesterolu wpływa negatywnie na przebieg choroby.

    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.