zarejestruj się zaloguj się

AlAT

Tekst: Miłosz Turkowiak
AlAT
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 29. lipca, 2014

AlAT (aminotransferaza alaninowa) stanowi jeden z parametrów rutynowo oznaczanych w diagnostyce laboratoryjnej niektórych schorzeń, zwłaszcza tych związanych z uszkodzeniem wątroby. W porównaniu z AspAT, jest ona bardziej charakterystyczna dla tego narządu. Wraz z kilkoma innymi parametrami wchodzi w skład tzw. prób wątrobowych.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest AlAT?

     

    Aminotransferaza alaninowa należy do enzymów zaangażowanych w metabolizm białek. Do jej syntezy niezbędna jest witamina B6. Spotykana jest w organizmie w kilku narządach, z czego zdecydowana jej większość znajduje się w komórkach wątroby. W pewnych ilościach obecna jest również w nerkach, sercu i mięśniach szkieletowych. W stanach, w których komórki wymienionych narządów ulegają zniszczeniu, aminotransferaza alaninowa „wylewa się” z nich do krwi. Obserwujemy wtedy wzrost jej ilości we krwi, który w badaniach laboratoryjnych przejawia się we wzroście jej aktywności. Warto przy tym wspomnieć, że niewielka aktywność AlAT obecna jest również w krwi osób zdrowych, natomiast w przypadku choroby wzrasta tym bardziej, im większe jest uszkodzenie wymienionych narządów.

     

    Kiedy badamy aktywność AlAT?

     

    Ze względu na to, że najwięcej AlAT znajduje się w wątrobie, badanie to wykorzystywane jest najczęściej w celu oceny jej pracy. Wykonywane jest wtedy zwykle razem z oznaczeniem aktywności innej aminotransferazy – AspAT (aminotransferazy asparaginianowej). Zestawienie obu wyników pozwala na dokładniejszą interpretację ewentualnych nieprawidłowości.

    Wskazaniem do badania aktywności aminotransferaz są więc przede wszystkim stany pogarszającej się funkcji wątroby. Zależnie od mechanizmu uszkodzenia narządu, pojawić się mogą:

    • nudności,
    • wymioty,
    • uczucie zmęczenia,
    • żółtaczka (żółtawe zabarwienie skóry i – widoczne wcześniej – twardówki oka),
    • ciemne zabarwienie moczu i odbarwienie stolca,
    • swędzenie skóry,
    • obrzęki (szczególnie w obrębie brzucha),
    • a w ciężkich stanach - zmiany zachowania, a nawet śpiączka.

    Badanie AlAT wykonywać można również u osób, u których wprawdzie nie wystąpiły jeszcze objawy, ale znajdują się w grupie ryzyka – są to zwłaszcza alkoholicy, osoby przyjmujące duże ilości tzw. leków hepatotoksycznych (należy do nich między innymi paracetamol), osoby narażone na kontakt z wirusem zapalenia wątroby (WZW) oraz osoby, w których rodzinie występowały przypadki chorób wątroby.

    Ponadto, aktywność aminotransferaz bada się w celu oceny stanu zdrowia u osób ze stwierdzoną chorobą wątroby (np. alkoholową chorobą wątroby, jej stłuszczeniem, niewydolnością, marskością wątroby i innymi chorobami przewlekłymi wątroby) i w przypadku leczenia substancjami toksycznymi w stosunku do tego narządu.

     

    Jak przeprowadza się badanie aktywności AlAT?

     

    Badanie AlAT nie wymaga specjalnego przygotowania. Zaleca się jednak wykonywać je rano na czczo (po przynajmniej 8-godzinnej przerwie od ostatniego posiłku). W okresie przed badaniem należy unikać wyczerpującego wysiłku fizycznego. Ze względu na to, że na wynik badania mogą mieć wpływ przyjmowane leki i aktualne schorzenia, należy wcześniej poinformować o nich lekarza.

    Ważne jest również, aby poinformować lekarza i personel odpowiedzialny za pobranie próbki o ewentualnie istniejących zaburzeniach krzepnięcia oraz nosicielstwie patogenów przenoszonych drogą krwi (należą do nich np. wirusy HIV, HBV, HCV). Pozwoli to zachować odpowiednie środki bezpieczeństwa.

    Pobranie materiału do badania polega na nakłuciu żyły (najczęściej w okolicy dołu łokciowego) przy użyciu jednorazowej sterylnej igły i zebraniu krwi do probówki. Próbka podlega następnie badaniu w specjalnym urządzeniu. Po wyjęciu igły należy uciskać przez kilka minut miejsce wkłucia – pozwoli to zapobiec krwawieniu.

     

    Wartości referencyjne

     

    Za prawidłowe wartości aktywności AlAT w krwi przyjmuje się zakres 5-40 IU/L. Ponieważ wartość ta zależy od wielu czynników, w tym takich jak pora dnia i poziom aktywności fizycznej, kolejne oznaczenia powinny być dokonywane zgodnie z zaleceniami (jak podano powyżej). Razem z aktywnością AlAT bada się zwykle równocześnie aktywność AspAT, co pozwala wyliczyć tzw. wskaźnik de Ritisa (aktywność AspAT podzielona przez aktywność AlAT). Parametr ten jest pomocny w różnicowaniu przyczyny nieprawidłowego wyniku. Na wynikach badań aminotransferaza alaninowa oznaczana jest zwykle jako AlAT lub ALT.

     

    Interpretacja wyniku

     

    Prawidłowa wartość aktywności AlAT w większości przypadków potwierdza brak zaburzeń pracy wątroby. Należy jednak mieć na uwadze, że w niektórych chorobach – zwłaszcza przewlekłych – może ona być prawidłowa lub tylko nieznacznie podwyższona. Ponadto, u osób z niedoborem witaminy B6 (np. alkoholików), która jest niezbędna do syntezy AlAT, wynik badania może być fałszywie prawidłowy, nawet w przypadku istnienia poważnej patologii. Uzasadnia to potrzebę głębszej diagnostyki we wszystkich niejasnych przypadkach.

    W przypadku przekroczenia zakresu referencyjnego, znaczenie w interpretacji wyniku ma stopień wzrostu aktywności AlAT oraz wartość wspomnianego wcześniej wskaźnika de Ritisa. Bardzo wysokie wartości (10-krotnie przekraczające normę i wyższe) związane są zwykle z ciężkimi i ostrymi uszkodzeniami wątroby. Mogą pojawić się na przykład w przebiegu takich stanów jak:

    • ostra faza zakażenia wirusami zapalenia wątroby,
    • uszkodzenie polekowe (np. w przedawkowaniu paracetamolu),
    • ostre niedokrwienie wątroby (np. wskutek zakrzepicy tętnicy wątrobowej).

    Jeśli aktywność AlAT podwyższona jest w mniejszym stopniu, pod uwagę bierze się wskaźnik de Ritisa. Jego wartość w większości przypadków jest mniejsza niż 1 (oznacza to, że aktywność AlAT wzrasta bardziej niż AspAT). Ma to miejsce w większości przewlekłych chorób wątroby – np. w przewlekłym zapaleniu wątroby o różnych przyczynach, stłuszczeniu wątroby, w zaburzeniach odpływu żółci (np. w kamicy żółciowej) oraz w ostrych chorobach tego narządu, ale o mniejszym nasileniu niż wspomniane wyżej.

    Wskaźnik de Ritisa wyższy niż 1 charakterystyczny jest dla marskości wątroby (w tym przypadku aktywność AlAT może być tylko nieznacznie podwyższona) oraz alkoholowej choroby wątroby (wskaźnik może tu być nawet większy niż 2).

    Trzeba mieć również na uwadze możliwe pozawątrobowe przyczyny podwyższenia aktywności AlAT – może mieć ono miejsce po uszkodzeniu mięśnia sercowego (np. po zawale), nerek, przy nasilonym rozpadzie czerwonych krwinek (w różnego rodzaju anemiach hemolitycznych) i w mononukleozie zakaźnej. Wśród leków mogących wywołać nieprawidłowy wynik badania wymienić można:

    • statyny,
    • barbiturany,
    • aspirynę,
    • leki stosowane w leczeniu zakażenia HIV,
    • wiele innych.

    W związku z dość złożoną interpretacją wyniku aktywności AlAT, zawsze powinna ona być dokonana w konsultacji z lekarzem, z uwzględnieniem całokształtu obrazu klinicznego pacjenta.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Wskaźnik de Ritisa

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.